Τσιγγάνοι (Μέρος 2ο)

Από το 1ο μέρος, προκύπτει νομίζω, αβίαστα, το συμπέρασμα ότι οι τσιγγάνοι υπήρξαν από την εποχή που αποφάσισαν να κινηθούν προς δυσμάς μέχρι σήμερα, θύματα απηνών διωγμών. Άλλο τόσο είναι βέβαιο πως οι άνθρωποι αυτοί δεν υπήρξαν απειλή σε καμία χρονική στιγμή, για κανένα καθεστώς. Δεν συνέπτυξαν ποτέ συνομωτικά κινήματα, δεν επαναστάτησαν έναντι κανενός. Ούτε επιδίωξαν να γεμίσουν ενοχές τον υπόλοιπο κόσμο, όπως οι εβραίοι. Τότε γιατί υπόκεινται αυτά τα ρατσιστικά μαρτύρια επί τόσους αιώνες;
Αναζητώντας τα αίτια αυτού του ρατσισμού δεν μπορεί κανείς παρά να πάει πίσω στην έννοια της ‘φυλής’, αλλά και την ίδια τη φύση του ανθρώπου.
Όσον αφορά τη ‘φυλή’, οι επιστήμονες το έχουν πεί εδώ και καιρό: πρόκειται για μιά εξόχως ανυπόληπτη μέθοδο ταξινόμησης των ανθρώπων, που βασίζεται στην καταγωγή και σε επιφανειακά χαρακτηριστικά, άχρηστη τόσο βιολογικά όσο και κοινωνιολογικά. Άλλο αν μερικοί επιλέγουν να αμφισβητούν την επιστήμη και να πιστεύουν ό,τι τους βολεύει. Δεν μπορούν βλέπετε να διακρίνουν ανάμεσα στην πίστη και τη γνώση! Αυτοί, είναι οι ρατσιστές! Αλλά οι υπόλοιποι άνθρωποι οφείλουν να ξεπερνούν την επιφανειακή πραγματικότητα των υλικών διαφορών και να εστιάζουν στη διαμόρφωση των κανόνων εκείνων που θα εξασφαλίζουν ότι οι άνθρωποι θα ζουν ζωές άξιες να τις ζει κανείς.
Ερχόμαστε τώρα και στο θέμα της φύσης του ανθρώπου. Ο άνθρωπος είναι θα έλεγε κανείς, ένα μίγμα γνώσεων και πεποιθήσεων. Οι μεν πρώτες βασίζονται σε ακλόνητες αποδείξεις (επιστήμη), οι δε δεύτερες στη συσσωρευμένη εμπειρία των γονιδίων (ένστικτα), την πρώιμη (εννοώ, πριν ο άνθρωπος αποκτήσει την ικανότητα να κρίνει μόνος του) εκπαίδευση του ατόμου καθώς και ό,τι επιλέγει ο άνθρωπος να πιστεύει στην πορεία της ζωής του, χωρίς αυτό να υπακούει στους κανόνες της επιστήμης και του ορθολογισμού (μεταφυσικά κτλ). Έτσι, όταν ένας άνθρωπος γεννιέται, ξέρει πώς να θηλάζει ή πώς να κρατιέται από τη μητέρα του. Στα αρχέγονα αυτά ένστικτα (στα οποία δεν υπάρχει η έννοια της φυλής), προστίθενται οι γνώσεις (πεποιθήσεις στην ουσία) της πρώιμης εκπαίδευσης. Ποιός είναι εχθρός, ποιός όχι, ποιός είναι ξένος/άλλος και ποιός όχι κλπ. Εκεί – αλλά και μετέπειτα – θα πρέπει να αναζητηθεί η ρίζα των ρατσιστικών αντιλήψεων. Άρα, ο ρατσιστής δε γεννιέται, γίνεται. Έτσι αν ένας άνθρωπος μεγαλώνει με τη διδαχή ότι ‘οι γύφτοι έφτιαξαν τα καρφιά που σταύρωσαν το Χριστό’, δεν είναι και τόσο δύσκολο να αντιπαθήσει τους τσιγγάνους. Όχι μόνο γιατί το να φτιάχνεις καρφιά για σταύρωση είναι αποτρόπαιο, αλλά και γιατί αυτά αφορούν το Χριστό, αυτό το υπέρτατο ον που δεν επέλεξες να λατρέψεις, αλλά σου έμαθαν τη λατρεία του. Το ότι το 33μΧ δεν υπήρχαν ακόμα τσιγγάνοι στην Παλαιστίνη (έφτασαν 8 αιώνες αργότερα), δεν φαίνεται να πολυενδιαφέρει, αν και πρόκειται για γνώση επιστημονικά τεκμηριωμένη και όχι για πεποίθηση.
Αλλά τι είναι αυτά που καταλογίζει σήμερα η κοινωνία μας στους τσιγγάνους; Πώς δικαιολογεί τη στάση της απέναντί τους; Πέρα από τα μαγικά και ολωσδιόλου αδικαιολόγητα του τύπου ‘οι τσιγγάνοι είναι παγανιστές, εχθροί της θρησκείας και της κοινωνίας’ (η πλειοψηφία των ελλήνων τσιγγάνων είναι χριστιανοί ορθόδοξοι), τους κατηγορεί ως αμόρφωτους, απροσάρμοστους, χωρίς αγάπη στην πρόοδο και τον πολιτισμό, άπλυτους, άξεστους, πονηρούς, καθ’έξιν ζητιάνους και παραβάτες του ποινικού δικαίου, ακόμα και ως ρατσιστές εις βάρος μας!!
Ρώτησα αρκετούς τσιγγάνους για τα προβλήματά τους. Όλοι, μα όλοι έθεσαν σα πρώτο και σημαντικότερο πρόβλημα αυτό της μόρφωσης των παιδιών τους. Το κράτος όμως δεν αναγνωρίζει τη γλώσσα τους, άρα αποκλείει την ίδρυση σχολείων όπου θα διδάσκονταν τα ρομανί (ενώ βέβαια επιθυμεί τη στράτευσή τους για να υπερασπίζονται τη ‘μητέρα-πατρίδα’). Έτσι, τα τσιγγανόπουλα προσέρχονται μεν στην έναρξη της σχολικής περιόδου στα ‘κανονικά’ σχολεία, αλλά στο τέλος της σχολικής χρονιάς, μόλις το 1/3 των παιδιών αυτών αποφοιτά. Οι τάξεις υποδοχής δεν φαίνεται να λύνουν το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν αυτά τα παιδιά και που δεν είναι άλλο από τη διαφορετική-μειονεκτική αντιμετώπισή τους από τους – ανειδίκευτους σε τέτοιες ιδιαιτερότητες – δασκάλους, αλλά και από τα άλλα παιδιά και κάποτε τις οικογένειές τους (πολλά τα παραδείγματα διωγμού τους από τα σχολεία, με μόνο επιχείρημα το ότι είναι τσιγγάνοι). Εμπόδια στη μόρφωση θέτουν βέβαια και οι ίδιοι οι τσιγγάνοι με την εποχιακή τους μετακίνηση για αναζήτηση εργασίας, όπως επίσης και με το έθιμό τους να παντρεύονται – κυριολεκτικά – σε παιδική ηλικία.
Όσον αφορά την προσαρμοστικότητά τους, την αγάπη τους για τον πολιτισμό και την πρόοδο, καθώς και για την απλυσιά τους, πολλοί συνοικισμοί (και όχι καταυλισμοί) τσιγγάνων δίνουν την απάντηση. Στην Αγία Βαρβάρα, στη Λάρισα και αλλού, οι τσιγγάνοι πέρασαν από τις σκηνές στα παραπήγματα κι από εκεί σε κανονικά σπίτια, υιοθέτησαν όλους τους κανόνες υγιεινής, έχουν σταθερές δουλειές και δε διαφέρουν σε τίποτα από τους υπόλοιπους πολίτες. Επίσης, όσοι είχαν την ευκαιρία, διαχύθηκαν μέσα στην κοινωνία, έκαναν και κάνουν καριέρες, κρύβοντας δυστυχώς την καταγωγή τους. Στη χώρα μας κάποιες φήμες φέρνουν το Γιώργο Νταλάρα να έχει καταγωγή Ρομά, αλλά δεν μπορώ να το επιβεβαιώσω, αν και το έχω ακούσει από πολλές και διαφορετικές πηγές. Στο εξωτερικό, η μητέρα Τερέζα, βραβευμένη με Νόμπελ, ήταν Αλβανίδα τσιγγάνα από το Κόσοβο (στο Κόσοβο της δήθεν πολυπολιτισμικότητας δια της αναγνώρισης των μειονοτήτων, οι τσιγγάνοι δεν αναγνωρίστηκαν ως τέτοια και εισέπραξαν τα πυρά από ΟΛΕΣ τις αντιμαχόμενες πλευρές), οι διάσημοι μουσικοί Georghe Zamfir και Django Reinhardt (στοιχεία τσιγγάνικης καταγωγής υπάρχουν και για τον Elvis Presley), οι πασίγνωστοι ηθοποιοί Bob Hoskins, Michael Kaine, Yul Brynner και ενδεχομένως ο Charlie Chaplin από την πλευρά της μητέρας του, η γνωστή στη Σουηδία συγγραφέας παιδικών βιβλίων Katarina Taikon, η οποία τα κατάφερε αν και δεν είχε πρόσβαση στην εκπαίδευση λόγω της καταγωγής της, ο Γάλλος συγγραφέας, ευαγγελιστής παπάς και μεταφραστής της Βίβλου στα Kalderash Romany, Mateo Maximoff, ο ελληνοϊρλανδός ακαδημαϊκός, ποιητής, συγγραφέας και μεταφραστής Patricio Kassimati Hearn που γεννήθηκε στη Λευκάδα το 1850 και διέπρεψε στην Ιαπωνία με το όνομα Yakumo Koizumi, και οι διάσημοι ποδοσφαιριστές Hristo Stoichkov, Eric Cantona, Andrea Pirlo, Dejan Savisevic, Zlatan Ibrahimovic, Jose Antonio Reyes και πολλοί άλλοι, μοιράζονται τη τσιγγάνικη καταγωγή αλλά όχι και τη τσιγγάνικη μοίρα. Είναι άραγε οι εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα ή απλά αποδεικνύουν πώς με τις κατάλληλες συνθήκες οι τσιγγάνοι προσαρμόζονται μιά χαρά και διαπρέπουν; Εγώ πιστεύω το δεύτερο γιατί μπόρεσα στη ζωή μου να αντισταθώ στις ρατσιστικές καταβολές που και εγώ εισέπραξα ως παιδί με τις αδικαιολόγητες ανοησίες του τύπου ‘θα έρθουν οι γύφτοι να σε πάρουν αν δεν είσαι καλό παιδί’, ‘εσένα σε πήραμε από τους γύφτους’ κοκ.
Σταματώ εδώ προς το παρόν και θα συνεχίσουμε για την παραβατικότητα των τσιγγάνων, ελπίζω με τη συνδρομή ενός ακαδημαϊκού.

Τσιγγάνοι (Μέρος 1ο)

Καθώς ξαναδιάβασα ένα προηγούμενο άρθρο μου για τον σχεδιασμό, στην παράγραφο που περιέγραφα τα παρισινά banlieu, ανακάλυψα πως η περιγραφή ταίριαζε γάντι με τον καταυλισμό των τσιγγάνων στα Εξαμίλια. «Πληθυσμοί ολόκληροι ανθρώπων απαξιωμένων εθνικά, κοινωνικά, μορφωτικά και οικονομικά, επί χρόνια ανέπτυσαν δικά τους λεκτικά, συμπεριφερολογικά, αισθητικά και πολιτιστικά ιδιώματα που όλο και βάθαιναν το χάσμα ανάμεσα σ’αυτούς, τους κατοίκους των προαστίων και τους άλλους, τους ‘αληθινούς’ Γάλλους». Ποιός άραγε διαφωνεί πως οι τσιγγάνοι ζούν σ’ ένα ανάλογο γκέτο; Με ινδική εθνοτική καταγωγή που όχι μόνο δεν τους αναγνωρίζεται αλλά είναι και θύμα ενός μύθου που τους θέλει αιγύπτιους (γύφτους). Με ένα όνομα (τσιγγάνοι – αθίγγανοι δηλ. οι ανέγγιχτοι, οι απείραχτοι) που δεν το διάλεξαν οι ίδιοι, αλλά τους επεβλήθη κυρίως επειδή η ρουμανική κυβέρνηση, όπου ζει η μεγαλύτερη κοινότητα τσιγγάνων στον κόσμο (2 – 3 εκατομμύρια), δεν ήθελε το όνομα ‘Ρομ’ ή ‘Ρομά’, γιατί θύμιζε τη Ρουμανία και φοβούνταν ότι θα ταυτιζόταν η χώρα με τους τσιγγάνους. Με γλώσσα, ενδυματολογικές επιλογές, ήθη και έθιμα που υπήρξαν πάντοτε στόχος των ‘πολιτισμένων’ ευρωπαίων. Ο βασιλιάς της Ισπανίας Κάρολος ο Γ’ τους κάλεσε δια νόμου να τα απαρνηθούν όλα εντός 90 ημερών αλλιώς θα στιγματίζονταν δια πυρακτωμένου σιδήρου ενώ αν αντιστέκονταν θα αντιμετώπιζαν ανέκκλητα την ποινή του θανάτου. Ο Κάρολος ο Γ’ απεδείχθη πολύ φιλελεύθερος συγκρινόμενος με τον Κάρολο τον ΣΤ’ που το 1721 διέταξε την εξόντωση των ενήλικων ανδρών τσιγγάνων, ενώ για τις γυναίκες και τα παιδιά προβλεπόταν να τους κόψουν το ένα αυτί. Ακόμα ‘καλύτερος’ ο Φρειδερίκος Γουλιέλμος ο Α’ καταδίκασε σε θάνατο όποιον τσιγγάνο άνω των 18 ετών, ανεξαρτήτως φύλου, συλλαμβανόταν σε Πρωσικό έδαφος. Αλγεινή εντύπωση προκαλεί και η απαράδεκτη στάση της εκκλησίας απέναντι στους τσιγγάνους. Στην Ελβετία τον 17ο και 18ο αιώνα οργανώνονταν κυνήγια τσιγγάνων (!!) (heidenjachten) με εκκίνηση το χτύπημα της καμπάνας από τον ιερέα. Στη Ρουμανία, κληρικοί (και άλλοι) αγόραζαν και πωλούσαν σε σκλαβοπάζαρα τσιγγάνους επί 4 αιώνες! Είναι επίσης γνωστή η θητεία των τσιγγάνων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της ναζιστικής Γερμανίας. Ο κατάλογος των διωγμών τους – καταγεγραμμένων και μη – είναι ατελείωτος και βέβαια έχει και το κράτος μας και η κοινωνία μας συνεισφέρει σ’ αυτούς. Διαχρονικά, η πολιτική των κρατών απέναντί τους πέρασε από την άρνηση και τον αποκλεισμό, στον περιορισμό και τελικά στην προσπάθεια αφομοίωσης. Πάντοτε όμως, όπως εύστοχα επισημαίνεται στην έκθεση της Διεθνούς Ομάδας για τα Δικαιώματα των Μειονοτήτων (http://www.minorityrights.org/) για τους τσιγγάνους, με κοινό παρονομαστή την άρνηση των ανθρώπων, του πολιτισμού και της γλώσσας τους. Γιατί άραγε οι τσιγγάνοι να θέλουν να αφομοιωθούν σε μιά κοινωνία που δεν τους σέβεται και δεν τους αναγνωρίζει; Το ελληνικό κράτος αναγνωρίζει – ως γνωστόν – μόνο μία μειονότητα, αυτή των μουσουλμάνων της Θράκης (Συνθήκη της Λωζάνης, 1923) και παρότι το Σύνταγμά μας προβλέπει την προστασία των μειονοτήτων, θα πρέπει πρώτα να αναγνωριστούν ως τέτοια και κατόπιν να τύχουν της προστασίας του. Μιάς προστασίας εξαιρετικά αμφίβολης δεδομένου ότι μόλις στα τέλη της δεκαετίας του ’70 λύθηκε το θέμα της ιθαγένειάς τους (μέχρι τότε θεωρούνταν αλλοδαποί, τσιγγάνικης καταγωγής). Το ελληνικό κράτος, πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 – η διοργάνωση των οποίων θεωρήθηκε από ορισμένους ως απόγειο του νεοελληνικού πολιτισμού – προχώρησε σε πράξεις κοινωνικού τους αποκλεισμού (apartheid) προκειμένου να μη ‘μολύνουν’ με την παρουσία τους την εικόνα της άριας wannabe φυλής μας. Δείτε τι αποδέχεται ο Συνήγορος του Πολίτη και το επισημαίνει η Josephine Verspaget, πρόεδρος της ομάδας εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης για τους τσιγγάνους το 2001: «Υπάρχουν συνθήκες θεσμοθετημένου απαρτχάϊντ για πολλούς Ρομά, όταν τους εγκαθιστούν διά της βίας σε απομονωμένες περιοχές μακριά από την υπόλοιπη κοινωνία. Ακόμα και ο Συνήγορος του Πολίτη συμφώνησε ότι η εγκατάσταση των Ρομά σε τέτοιες περιοχές, όπως στα Σπάτα, σε εφαρμογή του άρθρου 3.1 υπουργικής απόφασης του 1983, αποτελεί μορφή θεσμοθετημένου απαρτχάϊντ. Αποτελεί επίσης διάκριση το γεγονός ότι οι Ρομά που εγκαταστάθηκαν στα Σπάτα ήταν εγκατεστημένος πληθυσμός, επομένως η εφαρμογή εκείνης της απόφασης απαρτχάϊντ τους μετέτρεπε στην πραγματικότητα και αυτούς σε ‘νομάδες’. Την ίδια στιγμή, έχουν εγκατασταθεί από τον περασμένο Οκτώβριο χωρίς κανένα έγγραφο ιδιοκτησίας ή μισθωτήριο των ακινήτων, σε πρώην χωματερή αποβλήτων του ΝΑΤΟ, μολυσμένη ενδεχομένως από τοξικά απόβλητα. Δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα, παιδική χαρά για τα παιδιά, που έχουν επίσης στερηθεί τη μόρφωσή τους, καθώς δεν υπάρχουν δημόσιες συγκοινωνίες ούτε και ειδικά λεωφορεία για τους μαθητές, ενώ ο οικισμός απέχει 5 χλμ από το τελευταίο σπίτι των Σπάτων και 1,5 χλμ από αυτήν την απόσταση είναι χωματόδρομος. Η κυβέρνηση παραδέχτηκε ότι αυτός ο οικισμός ήταν λάθος και προσπάθησε να ρίξει το φταίξιμο στις τοπικές αρχές. Όμως η κεντρική κυβέρνηση χρηματοδότησε με συνολικά 84 εκατομμύρια δραχμές αυτή τη μετεγκατάσταση, επομένως φέρει εξίσου την ευθύνη.» Τα σχόλια αυτά έγιναν για νέο καταυλισμό, ενώ μετά την επίσκεψή της στο γνωστό καταυλισμό του Ασπρόπυργου δήλωσε: «Στον Ασπρόπυργο, είδα ένα από τα χειρότερα μέρη που έχω επισκεφθεί στη ζωή μου –και έχω βρεθεί σε πολλούς προσφυγικούς καταυλισμούς στην Αφρική και την Ασία. Είναι ντροπή να ζουν οι Ρομά σε τέτοιες συνθήκες στη μέση ενός σκουπιδότοπου: χωρίς νερό, χωρίς ηλεκτρικό, ξυπόλυτα παιδιά με δερματοπάθειες και χωρίς πρόσβαση σε σχολείο.» Η κα Verspaget δεν είναι η μόνη που μας φέρνει προ των ευθυνών μας. Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΑΣΕ για τις Εθνικές Μειονότητες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας του Συμβουλίου της Ευρώπης, το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για το Ρατσισμό και την Ξενοφοβία της ΕΕ, οι επιτροπές του ΟΗΕ για την εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων, για τα Δικαιώματα του Παιδιού και αυτή Κατά των Βασανιστηρίων (!), αλλά και ελληνικές και διεθνείς ΜΚΟ, μας έχουν κατά καιρούς ξεφωνίσει, χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα.
Προ καιρού, είχα μιά συζήτηση με τον απερχόμενο αστυνομικό διευθυντή του νομού μας. Μου δήλωσε πως ο καταυλισμός των τσιγγάνων στα Εξαμίλια είναι μιά βραδυφλεγής βόμβα στο υπογάστριο της πόλης, κυρίως λόγω της εκτεταμένης εμπορίας και χρήσης ναρκωτικών ουσιών. Προσπαθώντας να αντιληφθώ το τι είναι οι τσιγγάνοι για εμάς τους υπόλοιπους, θέλησα να καταλάβω και το τι είμαστε εμείς γι αυτούς. Το άρθρο αυτό είναι το πρώτο μιάς μίνι σειράς που φιλοδοξώ να βοηθήσει στη συνειδητοποίηση του ρόλου και της θέσης των τσιγγάνων για την πόλη μας. Εν τω μεταξύ, ο διάλογος μπορεί να αρχίσει...











Τις φωτογραφίες δανείστηκα από το αρχείο του blog "aspripetraxexaspri"

Ο πόλεμος έχει μόνο χαμένους

Δεν αντέχω να μην πω δυό λόγια γι αυτό το άθλιο μακελειό στο Λίβανο. Διάβασα πολλές αναλύσεις, διεθνείς και εγχώριες. Ό,τι και να λένε, ο πόλεμος δεν έχει ποτέ νικητές. Μόνο χαμένους, μόνο θύματα. Κι αυτοί που νομίζουν ότι επειδή είναι στρατιωτικά πιό ισχυροί, είναι και ηθικά ανώτεροι (ισραηλινοί), δεν θα αργήσουν να υποστούν τις συνέπειες της φενάκης τους. Αλλά κι αυτοί που ενώ εκφράζουν μόνο ακραίες σέκτες και αντιπροσωπεύουν μόνο τον υπερφίαλο εγωιστικό φανατισμό τους (χεζμπολά), καταδικάζουν τα παιδιά ενός ολόκληρου λαού να υποστούν την υπέρτατη φρίκη, θα πάρουν κι αυτοί - σύντομα - τις απαντήσεις τους. Εν τω μεταξύ, οι αθώοι νεκροί πληθαίνουν.
Επισκέφθηκα το http://angryarab.blogspot.com αλλά δεν διάβασα ούτε λέξη. Είδα μόνο τις φωτογραφίες του Hanady Salman. Αν αντέχετε τη φρίκη, δείτε τις κι εσείς. Εγώ, λυπάμαι, δεν αντέχω δεύτερη φορά. Αναδημοσιεύω μόνο την - φαινομενικά τουλάχιστον - πιό ανώδυνη. Το χεράκι αυτού του παιδιού που παραδίδεται με τόση αθωότητα στη φροντίδα του ενήλικα, με συγκλόνισε. Ενός ενήλικα που λίγη ώρα μετά μπορεί να σκοτώνει με το εξ' αποστάσεως βλήμα του το παιδάκι του 'εχθρού'!!
Θέλω, σαν τον Κινέζο σοφό που διάβασα κάποτε σ' ένα βιβλίο του Καζαντζάκη, όταν γεράσω να γίνω παιδί.

Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και Τοπική Αυτοδιοίκηση

Για όσους δεν μπόρεσαν να παρακολουθήσουν την εξαιρετικά επιτυχημένη ημερίδα του ΙΣΤΑΜΕ στην πόλη μας με θέμα "Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και Τοπική Αυτοδιοίκηση", στις 21 Ιουνίου 2006, αλλά και γι αυτούς που την παρακολούθησαν αλλά θα ήθελαν να έχουν τα πρακτικά της για το αρχείο τους, αυτά είναι διαθέσιμα από το ΙΣΤΑΜΕ στην ιστοσελίδα του www.istame.gr στη σελίδα 'Εκδόσεις' ή απευθείας στη διεύθυνση:

www.istame.gr/files/pdf/ygeiateliko.pdf

Καλή ανάγνωση!

Σχεδιασμός Reloaded (βλέπε Matrix Reloaded)

Στον κόσμο της παγκόσμιας βιομηχανίας, έχει καθιερωθεί μία πρακτική που χρησιμοποιείται για τη διασφάλιση της ποιότητας των προϊόντων της παραγωγικής διαδικασίας. Είναι ευρέως γνωστή ως ‘κύκλος του Deming’, αν και συναντιέται στη βιβλιογραφία και με άλλα ονόματα (πχ PDSA, ακρονύμιο των Plan-Do-Study-Act, ή PDCA, ακρονύμιο των Plan-Do-Check-Act κτλ). Απαρτίζεται από τα τέσσερα στάδια που δηλώνονται στα ακρονύμια. Με βάση αυτά, όλα ξεκινούν με τον αρχικό σχεδιασμό (plan), ακολουθεί η υλοποίησή του (do), μετά ακολουθεί η μελέτη και ανάλυση (study, check) όπου συλλέγονται εκτενείς πληροφορίες από όλες τις δυνατές πηγές και για όλα τα παραγωγικά στάδια. Η πληροφοριακή αυτή ενδυνάμωση έχει σαν αποτέλεσμα τον εντοπισμό των αδύναμων ή ευαίσθητων σημείων και άρα την ανάληψη δράσης για τη βελτίωση των παραγωγικών διαδικασιών (act), με αποτέλεσμα την αύξηση της ποιότητας. Η αλήθεια είναι ότι ο Dr. W.E. Deming ‘έκλεψε’ την ιδέα από τον καθηγητή του Walter Shewhart, πίσω στο 1930. Αυτό για να θυμόμαστε ότι οι ιδέες δεν υπόκεινται σε copyright. Η δουλειά των ιδεών είναι να διακινούνται, όχι να πατεντάρονται. Αλλά ας επιστρέψουμε στα δικά μας. Αν πραγματικά επιθυμούμε, οι εργασίες πάσης φύσεως που γίνονται στο δήμο μας να είναι ποιοτικές, τότε ένας τρόπος είναι να χρησιμοποιήσουμε αυτό το παγκόσμιας αποδοχής εργαλείο. Και ερχόμαστε τώρα στο κρίσιμο ερώτημα:

Τι ξέρουμε για το δήμο μας;
Πώς θα σχεδιάσουμε τις αυριανές μας δράσεις;
Πόσες πληροφορίες και τι ποιότητας διαθέτουμε;

Προφανώς στο δημαρχείο υπάρχει ένας πολεοδομικός-γεωφυσικός χάρτης του δήμου. Οικονομικός χάρτης υπάρχει; Κοινωνικός-ταξικός; Μορφωτικός; Πολιτιστικός; Υγειονομικός; Περιβαλλοντικός; Χάρτης παραβατικότητας; Γιατί αν δεν υπάρχουν, τότε δεν έχουμε ιδέα για το αν δημιουργούνται σιωπηλά πολιτιστικά γκέτο ή αν καταστρέφονται ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές. Και αν δεν έχουμε ιδέα, δεν μπορούμε και να δράσουμε, πόσο μάλλον με όρους ποιότητας. Ένα εύκολο παράδειγμα: είναι ή δεν είναι η περιοχή της Καλλιθέας αποκομένη από τον πολεοδομικό ιστό της πόλης λόγω της παλαιάς εθνικής οδού; Πότε αυτή η τελευταία θα καταστεί οδός της πόλης όπως οι άλλες για να μη δρά διχοτομικά στον πολεοδομικό ιστό; Τι είδους δράσεις σχεδιάζει ο δήμος για να μην απομονωθεί αυτή η ήδη υποβαθμισμένη αν και σχετικά νέα οικιστικά, περιοχή; (Τίποτα. Καμία έκπληξη). Θ’ αφήσουμε την Καλλιθέα να γίνει μιά πόλη μέσα στην πόλη;
Και μη νομίζετε πώς αν φτιαχτούν αυτοί οι χάρτες μετά η δουλειά μας είναι εύκολη. Γιατί ας πούμε πως καταφέρνουμε με τη συνεργασία των επιμελητηρίων, του εργατικού κέντρου κτλ να φτιάξουμε έναν οικονομικό χάρτη και να ταυτοποιήσουμε πέντε ζώνες οικονομικής διαστρωμάτωσης. Πέρα από τον προφανή στόχο του να βοηθήσουμε ας πούμε την πιό αδύναμη ζώνη, οφείλουμε να μελετήσουμε και την κινητικότητα που παρατηρείται μεταξύ των ζωνών στην πρόοδο του χρόνου. Γιατί τη φτώχεια ίσως δεν μπορέσουμε να την εξαλείψουμε, μπορούμε όμως να αυξήσουμε τις ευκαιρίες των πολιτών για να μεταβούν σε καλύτερη ζώνη. Η ταξική κινητικότητα είναι δείγμα υγείας μιάς κοινωνίας. Αντίθετα, η στασιμότητα οδηγεί αργά ή γρήγορα σε βίαιες αντιδράσεις. Το είδαμε το φθινόπωρο του 2005 στο Παρίσι. Πέρα από την αφορμή ενός νομοσχεδίου, τα αίτια της παρισινής εξέγερσης των προαστίων (banlieu) κρύβονται ακριβώς στην ανυπαρξία κοινωνικής κινητικότητας. Πληθυσμοί ολόκληροι ανθρώπων απαξιωμένων εθνικά, κοινωνικά, μορφωτικά και οικονομικά, επί χρόνια ανέπτυσαν δικά τους λεκτικά, συμπεριφερολογικά, αισθητικά και πολιτιστικά ιδιώματα που όλο και βάθαιναν το χάσμα ανάμεσα σ’αυτούς, τους κατοίκους των προαστίων και τους άλλους, τους ‘αληθινούς’ Γάλλους, που κατοικούν το ‘αληθινό’, το τουριστικό Παρίσι. Κανείς δεν το μελέτησε (ούτε βέβαια οι αιώνιοι εργολάβοι της κοινωνικής ευαισθησίας) και είδαμε τα αποτελέσματα.
Η λέξη ‘σχεδιασμός’ είναι μόνιμη στα χείλη των πολιτικών. Συχνά κακοποιείται. Γι αυτό και γράφτηκε αυτό το άρθρο. Για να θυμόμαστε τι είναι και πώς εντάσεται στο ευρύτερο πλάνο δράσης. Εξ’ ου και ο τίτλος ‘σχεδιασμός reloaded’.

Το Σχολείο Στην Εποχή Της Πληροφορίας

Φανταστείτε ένα σχολείο όπου κάθε μαθητής και κάθε δάσκαλος έχει τον δικό του υπολογιστή. Όχι όποιον-όποιον υπολογιστή, αλλά ένα σύγχρονο, γρήγορο, φορητό υπολογιστή, ικανό για ασύρματη δικτύωση. Καλυμένο με ασφάλεια κατά της κλοπής και των ατυχημάτων, και με τεχνική υποστήριξη 24 ώρες το 24ωρο. Μετά το τέλος του ωραρίου του σχολείου, ο κάθε μαθητής παίρνει τον υπολογιστή μαζί του, στο σπίτι του, αφού για όλο το εκπαιδευτικό έτος είναι ‘δικός του’. Αυτή είναι η απαραίτητη υποδομή αν είναι τα παιδιά μας να μη γίνουν θύματα του ψηφιακού χάσματος. Διεθνώς ονομάζεται ‘one-to-one computing’ και γίνεται παραδεκτό πως μόνο έτσι και όχι με 20 παιδιά γύρω από έναν υπολογιστή που τον χειρίζεται ο δάσκαλος, μπορεί να επιτευχθεί μάθηση. Στις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή, περισσότερα από 3000 σχολεία εφαρμόζουν τέτοιο πρόγραμμα. Πολύ περισσότερο όμως από τις γνώσεις χρήσης ηλεκτρονικού υπολογιστή (προαπαιτούμενο για να μη θεωρείται σήμερα ένας άνθρωπος αναλφάβητος) φαίνεται πως η χρήση τους έχει καταλυτική επίδραση και στις επιδόσεις των μαθητών. Σε μιά επαρχία της νότιας Καρολίνας, συγκρίθηκαν οι επιδόσεις μαθητών που είχαν laptop με αυτές μαθητών χωρίς laptop, με μέσο μιά στανταρισμένη δοκιμασία που λέγεται ‘metropolitan achievement test’. Ο μέσος όρος βαθμολογίας της πρώτης ομάδας ήταν 64,9 ενώ της δεύτερης 48,9. Δεν είναι η μόνη μελέτη που αποδεικνύει πως η χρήση laptop βελτιώνει τις επιδόσεις των μαθητών. Πλήθος μελετών τεκμηριώνουν πως οι μαθητές που τους χρησιμοποιούν παρουσιάζουν αυξημένες ικανότητες γραφής και ανάγνωσης, αυξημένη συνεργατικότητα με τους συμμαθητές και τους δασκάλους τους, καθώς επίσης δαπανούν σημαντικά περισσότερο χρόνο για διάβασμα στο σπίτι και κάνουν λιγότερες απουσίες από το σχολείο. Γιατί; Μα γιατί έτσι, η μάθηση έχει πλάκα!! Αν πάλι μας ενδιαφέρει πώς θα ενσωματωθούν στο σχολείο και στην κοινωνία μειονοτικές και περιθωριοποιημένες ομάδες όπως πχ οι τσιγγάνοι, τότε καλό είναι να ξέρουμε πως το ποσοστό εγκατάλειψης του σχολείου από μαθητές τέτοιων ομάδων, έπεσε από το 50% στο 8% με τη χρήση laptop στα σχολεία της περιοχής του Hartford στο Connecticut.
Οι άσχετοι και πάλι θα αναφωνήσουν: είσαι με τα καλά σου; Ξέρεις τι κοστίζει; Χώρια που θα έκλεβαν από τα παιδιά τους υπολογιστές, χώρια που τα παιδιά θα τους κατέστρεφαν. Χώρια που οι δάσκαλοι δεν θα ήξεραν να εκπαιδεύσουν τα παιδιά. Κι εκείνο το τελευταίο πώς το είπες; ‘γύφτος με laptop;’ Αυτό είναι το ανέκδοτο του αιώνα!

Ας τα δούμε λοιπόν ένα-ένα. Το κόστος. Στο δήμο Κορινθίων, στην 6η τάξη του δημοτικού φοιτούν κάθε χρόνο λιγότεροι από 500 μαθητές. Βάλτε και τους δασκάλους μαζί, χρειαζόμαστε, ας πούμε 500 laptop. Αυτά, με την έκπτωση λόγω μαζικής παραγγελίας θα κοστίσουν περίπου 500.000 €. Αν αγοραστούν με πρόγραμμα leasing πενταετούς διάρκειας, με επιστροφή και αγορά νέων στο πέρας αυτής, θα κοστίσουν περίπου 700.000 €. Διαιρέστε το 700.000 με τους 60 μήνες της διάρκειας του προγράμματος και μετά με το 500 και θα δείτε ότι το μηνιαίο κόστος ανά οικογένεια ανέρχεται στο ιλιγγιώδες ποσόν των 23,33 €. Κι αυτό χωρίς καμία χρηματοδότηση από το υπουργείο, το δήμο, την κοινωνία της πληροφορίας, καμία δωρεά ή χορηγία. Με τον κατάλληλο αγώνα, αν δεν καταφέρουμε το τζάμπα, το κόστος θα μείνει κάτω από τα 10 €/μήνα.
Κλοπή. Ναι, είναι εύκολο να κλέψεις ένα laptop από ένα παιδί. Μπορείς όμως να καταπολεμήσεις τη δυνατότητα αυτού που θα το κλέψει να το πουλήσει. Η σχετική εμπειρία και βιβλιογραφία αποκαλύπτει ότι το ποσοστό κλοπής μπορεί να κρατηθεί κάτω από 5% (περισσότερες πληροφορίες για όποιον το επιθυμεί στη διεύθυνση http://www.stoptheft.com/). Και βεβαίως μιλάμε για ένα laptop ασφαλισμένο κατά της κλοπής, έτσι ώστε ο μαθητής να μη μείνει ούτε μία ημέρα χωρίς αυτό. Αν μάλιστα υπάρξει ειδική υποδομή στα σχολεία έτσι ώστε η λειτουργικότητα του υπολογιστή να εξαρτάται από το δίκτυο και όταν είναι αποσυνδεδεμένος από αυτό να μπορεί να κάνει πολύ λιγότερα, το ποσοστό κλοπής πέφτει κάτω από το 1%.
Αντίστοιχα, το ποσοστό καταστροφής με τη χρήση αδιάβροχων πληκτρολογίων και περιβλημάτων μαγνησίου (εκ κατασκευής, συμπεριλαμβανόμενα στο αρχικό κόστος) είναι κάτω από 1%, ενώ και πάλι κάθε βλάβη ή καταστροφή καλύπτεται από την ασφάλεια.
Η άγνοια των δασκάλων. Εν πρώτοις δεν είναι όλοι οι δάσκαλοι αδαείς. Επίσης, αρκετοί έχουν παρακολουθήσει σχετικά σεμινάρια και έχουν επιδοτηθεί για την αγορά προσωπικού υπολογιστή. Βοήθεια έχει προσφέρει και το δίκτυο sch.gr που προσφέρει δωρεάν πρόσβαση στο internet σε όλους τους δασκάλους. Τώρα αν κάποιοι από αυτούς δεν ξέρουν και δεν θέλουν να μάθουν, τότε είναι μάλλον ακατάλληλοι για το ρόλο τους ως δάσκαλοι. Πρέπει να σηκωθούν από τον καναπέ τους, να πάψουν να ζητούν μόνο αυξήσεις και να απαιτούν να μην υποστούν αξιολόγηση και να διεκδικήσουν για τον εαυτό τους και τα παιδιά ένα καλύτερο αύριο.
Τσιγγάνοι. Ασφαλώς εμφανίζουν ιδιαιτερότητες. Αν δεν ήταν έτσι, δεν θα ασχολούμασταν καθόλου. Γι αυτό και τέτοια προγράμματα, οφείλουν να προσαρμόζονται στις ιδιαιτερότητες της πληθυσμιακής ομάδας και όχι η ομάδα στο πρόγραμμα. Θα μπορούσε έτσι, να είναι δυνατή η χρήση των υπολογιστών από τα τσιγγανόπουλα μόνο εντός του σχολείου, με τον όρο ότι το σχολείο θα ήταν ανοιχτό για μιά τέτοια δραστηριότητα όλη την ημέρα. Σε τελική ανάλυση, κάπως έτσι δοκιμάζονται τα κοινωνικά μας αντανακλαστικά. Κάπως έτσι αποδεικνύεται το τι πραγματικά πιστεύουμε και θέλουμε και το τι όχι.

Είναι ένα τέτοιο πρόγραμμα όσο ανέφικτο σας φαινόταν πριν διαβάσετε το άρθρο; Γι αυτά θέλω το δήμαρχο και τους συμβούλους του, γι αυτά θέλω το σύλλογο γονέων και το σύλλογο δασκάλων και όχι για να διορίζουν συμβασιούχους με αντάλλαγμα την ψήφο τους, όχι για να είναι αφανείς και ανύπαρκτοι και να εμφανίζονται μόνο στις τελετές και τις παρελάσεις, όχι για να διεκδικούν μόνο αυξήσεις και να δηλώνουν άγνοια και αναρμοδιότητα σε περιπτώσεις καταφανούς κακοποίησης μαθητών όπως αυτής του Άλεξ. Οι οπισθοδρομικές κοινωνικές αντιλήψεις και τα συμφέροντα των συντεχνιών είναι το πρόβλημα για την εφαρμογή τέτοιων προγραμμάτων και όχι η χρηματοδότηση κτλ.

Υγιής Πόλη

Είναι πλέον αποδεδειγμένο: ζούμε σε μιά εποχή μετα- και υπερ-τοπική. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί πιά ότι ο απομονωτισμός μπορεί να είναι λύση για το οτιδήποτε. Αυτό πολύ περισσότερο ισχύει για τις πόλεις. Τα προβλήματα της Κορίνθου δεν είναι υπόθεση των Κορινθίων μόνο. Ο κόσμος ολόκληρος είναι εκεί για να μας δείχνει το δρόμο (αφού εμείς ως γνήσιοι πολίτες της ψωροκώσταινας, δεν είμαστε σε θέση να διερευνήσουμε νέες οδούς και να φωτίσουμε το μέλλον με τις δικές μας καινοτομίες). Αυτό όμως δεν είναι απαραίτητα κακό. Ο καγκελάριος Bismarck έλεγε πώς ‘μόνο οι ανόητοι μαθαίνουν από την πείρα τους, εγώ μαθαίνω από την πείρα των άλλων!’. Τώρα, ειδικά οι ελληνικές πόλεις, μπορούν να ωφεληθούν όχι μόνο από το παγκόσμιο παράδειγμα αλλά και από τα προγράμματα της ΕΕ. Προγράμματα που φτιάχτηκαν ακριβώς για να βοηθήσουν τις υστερούσες περιοχές και πόλεις. Η πόλη μας έχει επωφεληθεί τέτοιων προγραμμάτων κυρίως για τις υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης. Αλλά δεν είναι μόνο αυτά (που η κυβέρνηση φρόντισε και καθοδήγησε τις πόλεις να τα πάρουν ‘πακέτο’, και άρα ο κόπος των δήμων ήταν ελάχιστος), είναι και τόσα άλλα για τα οποία οι εκλεκτοί μας εκλεγμένοι έχουν άγνοια. Πχ σε προηγούμενο άρθρο, αναφέρθηκα σε πρόγραμμα της ΕΕ για καθαρά και αποτελεσματικά μέσα αστικής μεταφοράς που περιλαμβάνει και την κοινοχρησία διαφόρων μέσων (πρόγραμμα CIVITAS, http://www.civitas-initiative.org/). Αλλά εκτός από την ΕΕ, υπάρχουν και άλλοι διεθνείς οργανισμοί που εκπονούν διαφόρων ειδών προγράμματα. Τέτοιο παράδειγμα είναι το πρόγραμμα ‘Υγιείς Πόλεις’ (The WHO European Healthy Cities Network, www.who.dk/healthy-cities ), της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ). Οι στόχοι του προγράμματος αυτού είναι οι εξής:

1. να προάγει πολιτικές και δράσεις για την υγεία και τη βιώσιμη ανάπτυξη σε τοπικό επίπεδο, με έμφαση στους καθοριστικούς για την υγεία παράγοντες (determinants of health), τους φτωχούς και τις ανάγκες των ευπαθών ομάδων,
2. να αυξήσει την προσβασιμότητα του ευρωπαϊκού δικτύου της ΠΟΥ σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ,
3. να προάγει την αλληλεγγύη και τη συνεργασία μεταξύ πόλεων και δικτύων του προγράμματος,
4. να ενδυναμώσει τη θέση του προγράμματος σε εθνικό επίπεδο, στα πλαίσια πολιτικών για τη δημόσια υγεία και την αστική αναμόρφωση,
5. να παίξει ενεργό ρόλο συνηγορώντας για την υγεία σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, μέσω συνεργασιών με άλλους οργανισμούς, δίκτυα και τοπικούς φορείς,
6. να παράξει πολιτικές και πρακτική εξειδίκευση, γνώσεις βασισμένες σε αποδείξεις και μεμονωμένες μελέτες περιστατικών που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προαγωγή της υγείας από όλες τις πόλεις.

Τεράστια ποσότητα δουλειάς, αναμφίβολα υψηλής ποιότητας, έχει συντελεστεί για μιά ιδιαίτερα ευάριθμη ομάδα καταστάσεων και νοσημάτων που περιλαμβάνουν τα παιδιά, τους εφήβους, την τρίτη ηλικία, το κάπνισμα, τον αλκοολισμό, τα ναρκωτικά, τη βία, την κοινωνική φροντίδα, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, τα μη μεταδιδόμενα νοσήματα, την ψυχική υγεία, τη διατροφή, τη φυσική δραστηριότητα, τους φτωχούς, τους άστεγους, την ποιότητα του αέρα και γενικότερα την περιβαλλοντική ιατρική, την βιώσιμη ανάπτυξη, τον αστικό σχεδιασμό και τις πρακτικές καλής διακυβέρνησης και τόσα άλλα που είναι σε θέση να αφήσουν έκθαμβο όποιον έρθει για πρώτη φορά σε επαφή με αυτό το υλικό.

Τώρα τι να πώ: γιατί οι δικοί μας είναι τόσο κοντόφθαλμοι και μακάριοι (εν τη πενία τους); Ό,τι και να πώ θα είναι λίγο. Καταντά στο τέλος καταθλιπτικό. Σταματώ. Θα πάω τώρα σε μια οικεία γωνιά, θα συναντήσω ανθρώπους που χαμογελούν όχι από συνήθεια, θα ακούσω μουσική για ανθρώπους και όχι για σκύλους, θα διασκεδάσω (την κούραση της ημέρας και τον πόνο μου για τα παραπάνω). Κάντε κι εσείς το ίδιο. Καλή μας διασκέδαση!

e-Δήμος

Για όσους δεν το γνωρίζουν η ηλεκτρονική διεύθυνση www.korinthos.gr αντιστοιχεί στην ιστοσελίδα του δήμου Κορινθίων. Η ιστοσελίδα είναι καλοφτιαγμένη, από χέρι που ξέρει τη δουλειά του και εκ πρώτης όψεως, η ποσότητα των πληροφοριών είναι ικανοποιητική (αν και η αισθητική και το γενικό στήσιμο παραπέμπει ευθέως σε άλλη γνωστή τοπική ιστοσελίδα, πράγμα που δηλώνει, το λιγότερο, έλλειψη φαντασίας). Με μιά δεύτερη ματιά όμως αποκαλύπτεται ότι παρά τον φαινομενικό πλούτο των πληροφοριών, απουσιάζουν οι πιό ουσιαστικές πληροφορίες για τον δημότη. Αυτές που θα βοηθούσαν να αναπτυχθεί η έννοια της κοινωνικής λογοδοσίας και έτσι να καταστεί αμφίδρομη η σχέση δήμου-δημοτών. Παράδειγμα: πού είναι τα στοιχεία όλων των προσλήψεων της τελευταίας τετραετίας; Πώς μπορώ να πληροφορηθώ την αξία των έργων σε ευρώ ανά ανάδοχο; (Ποιοί από τους υποψήφιους συνδυασμούς δεσμεύονται ότι θα παράσχουν δημόσια τέτοιου είδους πληροφορίες;) Θα μπορούσα να θέσω πολλά ακόμη τέτοια ερωτήματα. Αλλά γνωρίζω ότι δεν θα πάρω απάντηση. Για τον απλό λόγο πως η διαφάνεια ΔΕΝ ΣΥΜΦΕΡΕΙ. Από την άλλη μεριά, υποψήφιοι συνδυασμών είναι τόσο έτοιμοι να αγκαλιάσουν την όποια νέα ιδέα, που σου απαντούν καταφατικά πριν ακόμα καταθέσεις καλά-καλά την πρότασή σου (κάποιοι μάλιστα έχουν καταθέσει ήδη και τους μελλοντικούς μισθούς τους. Το υποπτευόμουν, αλλά τώρα είμαι σίγουρος: η μόνη δυνατή επανάσταση είναι αυτή των αστών!). Εδώ είμαστε και θα δούμε στο τέλος ποιός είναι σταθερός στις απόψεις του και ειλικρινής και ποιός καιροσκόπος και αρριβίστας.
Αλλά ας επιστρέψουμε στα της ιστοσελίδας του δήμου. Γιατί να μη μπορούμε να πληρώσουμε τα δημοτικά τέλη μέσω διαδικτύου; Γιατί να μη μπορούμε να εκδόσουμε τα πιστοποιητικά μας, να εγγραφούμε ή να διαγραφούμε από τα δημοτολόγια ή να βγάλουμε τις ατομικές μας άδειες επαγγελματικής δραστηριότητας, μέσω του διαδικτύου; Και επειδή δεν έχουν όλοι πρόσβαση στο διαδίκτυο, γιατί να μην υπάρχουν κατάλληλα e-kiosks σαν τα ATM των τραπεζών σε διάφορα σημεία της πόλης και των δημοτικών διαμερισμάτων, γι αυτές τις δουλειές; Είναι πολύ προχωρημένη η ιδέα αυτή ή είναι πολύ καθυστερημένοι οι δημοτικοί μας άρχοντες; Μπορεί πραγματικά, εγώ να ζώ σε έναν πλαστό, εικονικό κόσμο που κατασκεύασα μόνος μου και τον έφτιαξα έτσι ώστε να νιώθω ασφάλεια, και όλα αυτά να λέγονται απλά για λόγους ετεροκαθορισμού, αλλά ρε γαμώτο, δεν θα ήταν καλύτερη και πιό εύκολη η ζωή μας μ’αυτά; Δεν θα ήταν πιό διάφανη και πιό δημοκρατική η λειτουργία του δήμου;
Θυμάμαι πως σε μία εκδήλωση κατά την προεκλογική εκστρατεία για τις δημοτικές εκλογές του 2002, είχα καταθέσει την πρόταση για διενέργεια δημοτικών δημοψηφισμάτων. Είχα μάλιστα εξηγήσει πως θα μπορούσαν πολύ εύκολα να διενεργηθούν αν πληρώνοντας το λογαριασμό της ΔΕΥΑΚ, ψήφιζες κιόλας. Στο φάκελλο με το λογαριασμό θα μπορούσε να συμπεριληφθεί ενημερωτικό υλικό και το ψηφοδέλτιο, ώστε οι πολίτες να μη χρονοτριβούν. Φυσικά, κανείς δεν έδωσε την παραμικρή σημασία. Τώρα, το 2006, πρέπει να μιλήσω για e-voting ή καλύτερα να σωπάσω; Λοιπόν εγώ θα μιλάω, γιατί δεν απευθύνομαι σ’αυτούς που δεν θέλουν ν’ακούσουν, σ’αυτούς που πιστεύουν ότι τα ξέρουν όλα ενώ δεν ξέρουν τίποτα, σ’αυτούς που δεν μπαίνουν στο internet μήπως και χυμήξει στον υπολογιστή τους κανένας πράκτορας της Μοσάντ, οπότε ‘άσε καλύτερα’. Απευθύνομαι σε αυτούς που επειδή ακριβώς ακούνε, είναι σε θέση να ασκήσουν ουσιαστική κριτική, που ακριβώς επειδή μαθαίνουν συνέχεια, είναι αυτοί που θα αλλάξουν το αύριο, που ακριβώς επειδή δεν είναι φοβικοί, θα ονειρευτούν και θα ενσαρκώσουν την αυριανή καινοτομία.

Συγκοινωνιακός Πολιτισμός

Τόσα χρόνια σε αυτήν την πόλη, δεν άκουσα ποτέ μα ποτέ, από κανένα εκλεγμένο δημοτικό σύμβουλο ή δήμαρχο μιά κουβέντα της προκοπής γύρω από το συγκοινωνιακό πρόβλημα της πόλης. Για όλους το πρόβλημα είναι θέμα χώρων στάθμευσης. Αν γινόταν δηλαδή, με κάποιο μαγικό τρόπο να αποκτούσαμε πέντε δεκαόροφα και δωρεάν γκαράζ, τότε δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα. Η κυκλοφορία θα επιταχυνόταν, το διπλοπαρκάρισμα θα εξαφανιζόταν, περισσότερες πεζοδρομήσεις θα ήταν εφικτές κοκ. Άρα, αφού δεν μπορούμε να αποκτήσουμε αυτά τα γκαράζ, αφού δεν μπορούμε να εξαφανίσουμε τα μισά αυτοκίνητα, αφού δηλαδή δεν μπορούμε να κάνουμε θεραπεία, ας πάρουμε καμιά ασπιρίνη και βοήθειά μας. Η ασπιρίνη εδώ παίρνει τη μορφή ενός δημοτικού πάρκινγκ στο κέντρο της πόλης, ή μιάς κάποιας συγκοινωνιακής μελέτης που θα συνταχθεί στα γρήγορα, θα εφαρμοστεί στο πόδι και στο περίπου και η πόλη θα συνεχίσει την κατηφόρα της. Αυτό δεν σημαίνει ότι η πόλη δεν χρειάζεται συγκοινωνιακή μελέτη, αλλά νομίζω πως αυτό που χρειάζεται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο είναι σοβαρούς ανθρώπους στα κοινά της. Γιατί δεν μπορώ να καταλάβω, γιατί εγώ που το αντικείμενό μου είναι άσχετο με τα συγκοινωνιακά, γνωρίζω πχ για τα προγράμματα κοινοχρησίας αυτοκινήτων (car sharing, car pooling programs) που εφαρμόζονται - με χρηματοδότηση της ΕΕ παρακαλώ! - σε ένα σωρό πόλεις της Ευρώπης (Ρώμη, Μάλμε, Ντέμπρετσεν, Ποτέντσα, Νόργουιτς, Άαλμποργκ, Βενετία, Τουλούζη, Βρέμη, Στουτγκάρδη, Μπούργκος, Λίλ, ...) και δεν γνωρίζουν γι αυτό αυτοί που πρέπει, αυτοί που επαγγέλονται τη σωτηρία της πόλης τούτης. Η κοινοχρησία μεταφορικών μέσων αφορά επίσης και τα ποδήλατα. Στο Ρότερνταμ, απογοητευμένοι από τη χαμηλή (για ολλανδική πόλη) χρήση των ποδηλάτων, μελέτησαν σε βάθος το θέμα και κατέληξαν ότι ευθυνόταν η έλλειψη ποδηλατόδρομων ποιότητας. Τον Οκτώβριο του 2005, το δημοτικό συμβούλιο της πόλης έλαβε τις αποφάσεις για ανάπτυξη νέων ποδηλατόδρομων, ειδικά στο κέντρο. Βεβαίως, με το αναγκαίο πρόγραμμα κοινοχρησίας ποδηλάτων (δημοτικά δηλαδή ποδήλατα που τα παίρνει όποιος θέλει, με την απλή επίδειξη της ταυτότητάς του). Και μιάς και μιλάμε για ποδηλατόδρομους: δεν είναι ποδηλατόδρομος μία ζώνη πλάτους 1,5 μέτρου και διαφορετικού χρώματος. Το τι είναι ποδηλατόδρομος έχει και αυτό τον ορισμό του. Αυτό που τελικά δεν ορίζεται, είναι η γνώμη του δημάρχου για το πόσο κάφροι είμαστε. Αν αυτό που επιχείρησε ή επιχειρεί να κάνει στη Μεγάλου Αλεξάνδρου λέγεται ποδηλατόδρομος, τότε μάλλον δεν έχει δεί ποτέ του έναν (παρά τα αλλεπάλληλα ταξίδια). Δήμαρχε, στην Ουψάλα έχουν φτιάξει μέχρι και συστήματα υποβοήθησης των ποδηλάτων στην ανάβαση των ανωφερειών! Ξύπνα δήμαρχε!! Αν θέλεις να φτιάξεις ποδηλατόδρομους, πρέπει να το κάνεις με ευρωπαϊκές προδιαγραφές και όχι με μήκος 200 μέτρα. Παράλληλα προς τη σιδηροδρομική γραμμή, ή κατά μήκος του Ξηριά, είναι δύο πρόχειρες ιδέες. Είμαι βέβαιος πως μιά μίνι κοινωνική διαβούλευση θα έβγαζε στην επιφάνεια κι άλλες. Και όχι μόνο για ποδηλατόδρομους και προγράμματα κοινοχρησίας μέσων αλλά και για την καύση φυσικού αερίου από τα μέσα μαζικής μεταφοράς της πόλης, τον επανασχεδιασμό των διαδρομών των ΜΜΜ έτσι ώστε να αντανακλούν τις συνήθειες των πολιτών (πχ όλη την εβδομάδα, τα πρωινά πάνε στη δουλειά και το μεσημέρι επιστρέφουν, αλλά το απόγευμα ή το σαββατοκύριακο μπορεί να θέλουν να πάνε στη θάλασσα) την ηλεκτροκίνηση στα κοινόχρηστα αυτοκίνητα και τόσα άλλα που χαρακτηρίζουν αυτό που λέει και ο τίτλος του άρθρου: συγκοινωνιακός πολιτισμός. Σε αντίθεση με το τριτοκοσμικό, μίζερο και στενόχωρο βλαχομπαρόκ μοντέλο σας.

Αυτή μπορεί να είναι μιά ενδιαφέρουσα εκδήλωση. Όσοι πιστοί...

Άσπρο και Μαύρο (σχεδόν)

Το τριήμερο που μας πέρασε βρέθηκα στα Ιωάννινα. Μια πόλη πολύ γνώριμη σε μένα αφού εκεί σπούδασα αλλά και εργάστηκα για κάποια χρόνια. Θυμάμαι ακόμα έντονα την εικόνα της πόλης το 1984, όταν πρωτοπήγα εκεί ως πρωτοετής φοιτητής του πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Υπήρχε τρομερό στεγαστικό πρόβλημα και ειδικά οι νέοι φοιτητές έμεναν στα γύρω χωριά, σε πέτρινα σπίτια με ξυλόσομπες και την τουαλέτα στην αυλή! Οι τιμές βέβαια ήταν εξωφρενικές. Τα βράδια δεν είχαμε τι να κάνουμε γιατί –κυριολεκτικά- δεν υπήρχαν μαγαζιά! Έτσι οι φοιτητές μαζεύονταν στα σκαλιά της νομαρχίας με ένα κουτάκι μπύρα στο χέρι και πολύ κέφι. Στη σημαντικότερη φυσική καλλονή της πόλης, τον μώλο της λίμνης, τα καφενεία σέρβιραν ελληνικό καφέ με ‘υποβρύχιο’ και άφθονο τάβλι. Οι πλανόδιοι μικροπωλητές διαφήμιζαν κασέττες με ηπειρώτικα μοιρολόγια! Μόλις άκουγες κανα-δυό ήθελες να φύγεις για πάντα από την πόλη. Έχοντας ήδη προλάβει να ζήσω από λίγο στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ένιωσα σαν κατάδικος στο Αλκατράζ.
Και μετά, χωρίς να το πολυκαταλαβαίνουμε, γίναμε – εμείς οι φοιτητές - μάρτυρες μιάς μεταμόρφωσης του βάτραχου σε πρίγκηπα. Όχι αμέσως, αλλά εντυπωσιακά. Εκατοντάδες νέα μαγαζιά, απίστευτος οικοδομικός οργασμός, μεταμόρφωση των υποδομών, ραγδαία άνοδος της ποιότητας ζωής. Από τις 70.000 κατοίκους του 1984 (οι 10.000 φοιτητές), τώρα βλέπουν κοντά και ετοιμάζουν την πόλη τους για τις 300.000. Στα δύο ξενοδοχεία 5 αστέρων, σύντομα θα προστεθούν άλλα δύο. Ένα τρίτο (!!) θέατρο ήδη κατασκευάζεται. Στο υπόγειο parking της κεντρικής πλατείας (4 ορόφων παρακαλώ!) θα προστεθούν άλλα τρία περιφερειακά, γιατί εκεί καταλαβαίνουν ότι δεν πρέπει να προσκαλούν τα αυτοκίνητα στο κέντρο της πόλης με το δέλεαρ ότι θα βρούν parking. Θα μπορούσα να συνεχίζω επί ώρες. Ο θαυμασμός μου για τους ανθρώπους που λόγω της αγάπης τους αλλά και της γνώσης τους έβγαλαν την πόλη τους από το τίποτα στην επιφάνεια είναι μεγάλος.
Ξέρω, θέλετε να μάθετε πώς έγινε αυτό, αν θα αναφέρω κάτι χειροπιαστό. Λοιπόν θα αναφέρω ένα μικρό αλλά για μένα εξαιρετικά ενδεικτικό παράδειγμα. Ένα απόγευμα βγήκα να περπατήσω. Αντιλήφθηκα ότι σε όλες τις πλατείες και το μώλο, υπήρχαν συνεργεία γλυπτών που σμίλευαν μαρμάρινους όγκους. Ρώτησα και έμαθα: ο δήμος είχε καλέσει και φιλοξενούσε στην πόλη με έξοδά του το εργαστήρι γλυπτικής της σχολής καλών τεχνών. Είχε τοποθετήσει μαρμάρινους όγκους σε όλες τις πλατείες και επί μέρες εξασκούντο επ’αυτών οι φοιτητές της σχολής με τους καθηγητές τους. Τα μικρά παιδιά (και όχι μόνο) έλαβαν ένα ανεκτίμητο παιδευτικό σεμινάριο ως προς το τι είναι και πώς κατασκευάζεται ένα γλυπτό. Αλλά και η πόλη, μετά τη φυγή του εργαστηρίου, γέμισε με γλυπτά σε όλους τους ανοιχτούς της χώρους. Γλυπτά που δεν κόστισαν σχεδόν τίποτα αλλά προσέφεραν (και προσφέρουν ακόμα απ’ότι είδα), στην αισθητική της πόλης.
Στην πόλη μας ο πήχυς είναι δυστυχώς πολύ χαμηλά. Γιατί έτσι επιθυμούν παράγοντες εκτός της Κορίνθου. Θα το επαναλάβω για χιλιοστή φορά. Οι Κορίνθιοι που έχουν γνώση και μεράκι υπάρχουν! Δεν είναι ούτε ένας, ούτε πέντε, ούτε δέκα. Αυτό που δεν υπάρχει είναι μιά μορφή αυτοοργάνωσης της κοινωνίας μας που θα επέτρεπε στους ανθρώπους αυτούς να πάρουν μέρος στα κοινά (και για να είμαι 100% σαφής: όχι γιατί έρχονται εκλογές και θυμηθήκαμε ξαφνικά την κοινωνία των πολιτών). Μια τέτοια προσπάθεια είναι και αυτό το ιστολόγιο. Αφού εμείς ζήσαμε την υποβάθμιση της πόλης μας με όλους τους όρους, ας είναι η ερχόμενη γενιά που θα ζήσει την αναβάθμισή της.

Δημοσίευση Σχολίων

Επειδή έλαβα πολλά σχόλια και παράπονα για δυσκολίες σχετικά με τη δημοσίευση σχολίων από διάφορους φίλους του korinthos.blogspot.com διευκρινίζω ότι δεν απαιτείται να εγγραφεί κανείς και πουθενά προκειμένου να δημοσιεύσει τα σχόλιά του. Αν πρόκειται περί εγγεγραμμένου blogger, αυτός ξέρει τι να κάνει. Οι υπόλοιποι όταν θέλετε να σχολιάσετε ένα άρθρο, πρέπει να κάνετε κλικ πάνω στη λέξη 'σχόλια' στο τέλος του κάθε άρθρου (και όχι στο διπλανό της λέξης εικονίδιο ενός φακέλλου). Τότε, θα ανοίξει ένα παράθυρο όπου θα μπορέσετε να εκφράσετε τις απόψεις σας. Πρέπει όμως να προσέξετε να επιλέξετε τη 2η επιλογή (Other) από τις ακόλουθες που θα εμφανιστούν στο παράθυρο που θα ανοίξει:

Choose an identity:

1) blogger
2) Other
3) Anonymous

Μπορεί βεβαίως κάποιος να επιλέξει 'anonymous' αλλά τότε δεν θα μπορεί να φανεί ποιός είπε τι. Όταν κάποιος επιλέξει το 'other' θα του ζητηθεί να δώσει όνομα και διεύθυνση ιστοσελίδας. Ας διαλέξει ένα οποιοδήποτε όνομα (αληθινό ή ψευδώνυμο), για να παρεμβαίνει στο blog και δεν χρειάζεται να δηλώσει διεύθυνση ιστοσελίδας. Με το 'Preview' ελέγχετε πώς θα φαίνεται το σχόλιό σας δημοσιευμένο, ενώ με το 'Publish Your Comment' το σχόλιό σας στέλνεται προς δημοσίευση. Παρακαλούμε τους σχολιαστές να μη χρησιμοποιούν κεφαλαία γράμματα στα σχόλιά τους, σεβόμενοι τον παλιό αυτό κανόνα καλής συμπεριφοράς στο διαδίκτυο, όπου όποιος γράφει με κεφαλαία, είναι σα να φωνάζει.
Αν για οποιονδήποτε άλλο λόγο, όπως πχ την αποστολή ενός άρθρου για δημοσίευση, επιθυμείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας, μπορείτε να μας στείλετε e-mail στη διεύθυνση korinthos.mike at gmail.com όπου at το @. Το άρθρο θα δημοσιευτεί ασχέτως αν είναι επώνυμο ή ψευδώνυμο, εφόσον πληρεί τα κριτήρια ποιότητας που είναι ήδη ορατά στο blog.

Καλά σχόλια (και άρθρα)!!

Trademark

Το σήμα κατατεθέν (trademark) είναι ένα μοναδικό σήμα το οποίο χρησιμοποιείται για να ταυτοποιήσει κατά τρόπο αποκλειστικό ένα συγκεκριμένο οργανισμό (συνήθως εμπορικό) και να τον διακρίνει από άλλους, παρόμοιους ή ανάλογους. Το σήμα αυτό είναι περιουσία του οργανισμού που το κατέχει, συχνά ιδιαζόντως μεγάλης αξίας. Η κατάχρηση ή καταπάτηση ενός τέτοιου σήματος είναι –θα έλεγε κανείς- ‘αιτία πολέμου’ για τον ιδιοκτήτη του.
Αλλά τι σχέση έχουν αυτά με την Κόρινθο; Έχουν, γιατί το μαγικό άγγιγμα της ιστορίας μας κατέστησε –έστω και αν δεν το επιθυμούμε- κληρονόμους ενός σήματος μοναδικά συνδεδεμένου με τη λέξη 'Κόρινθος': του κορινθιακού κιονόκρανου, του σημαντικότερου αρχιτεκτονικά στοιχείου του κορινθιακού ρυθμού.
Το κορινθιακό κιονόκρανο, κορυφαίο από άποψη αισθητικής και λειτουργικότητας λατρεύτηκε από τους αρχιτέκτονες όλου του κόσμου, διδάσκεται σε όλες τις αρχιτεκτονικές σχολές του κόσμου και κατάφερε κάτι σχεδόν μοναδικό: δεν κατέκτησε μόνο τον ιστορικό χρόνο θριαμβεύοντας επί δύο και πλέον χιλιετίες, αλλά κατέκτησε και τον γεωγραφικό χώρο με παραδείγματά του να στέκουν περήφανα σε όλη τη γη. Αυτή η διασπορά στο χώρο και το χρόνο οφείλεται κατά τη γνώμη μου σε ένα του χαρακτηριστικό που το διακρίνει από τα άλλα κιονόκρανα: ότι επιτρέπει τις διαφορετικές εκδοχές στη σχεδίασή του και άρα δεν είναι δεδομένο, μονολιθικό. Δείτε πόσο διαφορετικά εμφανίζονται τα φύλλα της ακάνθου σ’αυτά τα κιονόκρανα:

Από αριστερά προς τα δεξιά και από επάνω προς τα κάτω: 1) Maison Carree, Nimes, Γαλλία, 16πΧ, 2) Καρχηδόνα, Τυνησία, 3ος αιώνας μΧ, 3) Πάνθεον, Ρώμη, 121 μΧ, 4) Μνημείο James Mc Nulty, Buffalo, ΗΠΑ, 5) St Andrew, Steyning, West Sussex, Αγγλία, 12ος αιώνας μΧ, 6) κτίριο Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ουάσιγκτον, ΗΠΑ.

Μαρμάρινο στην κλασική του εκδοχή (Θησαυροφυλάκιο, Πέτρα, Ιορδανία),

αλλά και από τούβλα όταν το μάρμαρο ήταν πολύ ακριβό (αμφιθέατρο Castrense, Ρώμη),

ή ξύλινο όταν είχε μόνο διακοσμητικό ρόλο (κτίριο General Electric, ΗΠΑ), το κορινθιακό κιονόκρανο είναι παντού. Εκτός από την Κόρινθο, όπου αν εξαιρέσει κανείς το κτίριο της Εθνικής τράπεζας που διασώζει την τιμή του δήμου, δεν υπάρχει πουθενά. Βεβαίως είναι τόσο εκθαμβωτική η αρχιτεκτονική του δημαρχιακού μας μεγάρου, που τι να τα κάνουμε τα κιονόκρανα;
Κι όμως, θα μπορούσαμε να κάνουμε έναν διαρκή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό με θέμα το κορινθιακό κιονόκρανο και μετά να φτιάξουμε ένα διαδικτυακό μουσείο που να φιλοξενεί αυτά τα σχέδια, μαζί με κείμενα και φωτογραφίες από ιστορικά του παραδείγματα από όλα τα σημεία της γης. Μπορούμε έστω και καθυστερημένα να διεκδικήσουμε την πατρότητα αυτού του σήματος (βρήκα φωτογραφίες κορινθιακών κιονόκρανων στην ιστοσελίδα ενός αμερικανικού επαρχιακού τηλεοπτικού σταθμού! αλλά όχι σε κορινθιακή ιστοσελίδα, χμμμμ εκτός από αυτήν που είστε τώρα) και να την εκμεταλλευτούμε μορφωτικά και τουριστικά.

Στάση και Στάθμευση

Δεν είμαι νομικός αλλά έχω διαβάσει ένα-δύο νομικά βιβλία από ενδιαφέρον. Σ’ ένα από αυτά, την ‘Επιστήμη του Δικαίου’, ο καθηγητής Αραβαντινός λέει –αν θυμάμαι καλά- πως ‘το ιδανικό θεμέλιο του ισχύοντος δικαίου ερείδεται στη δυνατότητα καταναγκασμού’. Αυτό σημαίνει ουσιαστικά πως δεν μπορείς να επιβάλλεις το σεβασμό στους νόμους αν δεν έχεις εξασφαλίσει ένα τρόπο να τιμωρείς, να εξαναγκάζεις σε τιμωρία τους παραβάτες.
Περιδιαβαίνοντας την πόλη, έρχεται κανείς αντιμέτωπος με αμέτρητες παραβάσεις του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, κυρίως στο θέμα της στάσης και στάθμευσης. Τα παραδείγματα είναι πολλά και προκλητικά. Θα αναφέρω μόνο ένα γιατί είναι παγκοίνως γνωστά: στην οδό Δαμασκηνού τα σήματα (αυτά τα κίτρινα-άσπρα ρομβικά σήματα) μας ενημερώνουν πως πρόκειται για δρόμο προτεραιότητας, στον οποίο απαγορεύεται η στάση και η στάθμευση.

Είναι κατά τη γνώμη μου θλιβερό το θέαμα των αστυνομικών που είτε πεζοί είτε με τα περιπολικά, κάνουν τα στραβά μάτια σε τόσο εξόφθαλμες παραβάσεις. Άραγε, πώς μπορούν να πείσουν τον πιτσιρικά που οδηγεί ένα παπάκι χωρίς πινακίδες, ότι δεν λειτουργούν με δύο μέτρα και δύο σταθμά;
Γνωρίζω τα αντεπιχειρήματα. Λένε, καλά η αστυνομία σου φταίει; Αφού ο δήμος δεν φρόντισε να δημιουργήσει θέσεις στάθμευσης, αφού κάθε σπίτι έχει τρία αυτοκίνητα, αφού όλοι παίρνουν τα αυτοκίνητά τους για διαδρομές λίγων εκατοντάδων μέτρων κτλ. Μερικοί μάλιστα ισχυρίζονται ότι είναι ο δήμος που ζητά από την τροχαία να μην εκτελεί τα καθήκοντά της για λόγους προφανώς άκρατου λαϊκισμού. Λοιπόν εμένα μου φταίει ΚΑΙ η αστυνομία. Γιατί η δουλειά της δεν είναι να κάνει πολιτική. Άλλοι είναι εντεταλμένοι γι αυτό. Και δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια μόνο πολιτική κάνει. Ας μη μας παραθέσουν στατιστικά στοιχεία για τις τροχαίες παραβάσεις που κατέγραψαν. Ζούμε σε μιά πραγματικότητα που δεν μπορεί να αλλοιωθεί από στατιστικές. Αν πάλι κάποιος πολίτης ζητήσει για κάποιο λόγο τη συνδρομή της τροχαίας, η απάντηση είναι δεδομένη: «δεν έχουμε αυτή τη στιγμή διαθέσιμα περιπολικά».
Από την άλλη μεριά, ο δήμος έχει καθιερώσει στο κέντρο της πόλης ένα σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης, όπου δεν αντιλαμβάνομαι να κάνει εκπτώσεις στην απονομή των κλήσεων. Το αντίθετο μάλιστα. Πολλοί λοιπόν επιλέγουν να σταθμεύσουν επί των πεζοδρομίων ή εντός των διασταυρώσεων γιατί έτσι αποφεύγουν τη δημοτική κλήση ενώ γνωρίζουν ότι δεν θα υποστούν ούτε την αστυνομική. Αλλά ένα σύστημα δημοτικής στάθμευσης μόνο ως εποικοδόμημα επί του γενικότερου συστήματος στάθμευσης μπορεί να νοηθεί. Όταν όμως αυτό, το υπέρτερο, έχει καταρρεύσει προ πολλού, πώς μπορείς άραγε να πείσεις τους πολίτες ότι θα πρέπει να σέβονται το δημοτικό;
Εν τέλει, μέσα σε όλα αυτά, ξεπροβάλει και η μορφή του δημάρχου ως μείζον και ατράνταχτο υπόδειγμα αντικοινωνικής συμπεριφοράς. Ο πρώτος πολίτης αυτής της πόλης, γράφοντας στα παλαιότερα των υποδημάτων του κάθε έννοια νομιμότητας και ορθής πολιτικά συμπεριφοράς, παρκάρει τη Mercedes του κατά προτεραιότητα επί των πεζοδρομίων. Εγώ προσωπικά, το αυτοκίνητο αυτό το έχω δεί νόμιμα παρκαρισμένο μία και μοναδική φορά, επί της Περιάνδρου και το θυμάμαι ακόμα γιατί κοίταξα γύρω μου μήπως τον δω για να τον συγχαρώ. Αλλά τι μπορεί να περιμένει κανείς από τον άνθρωπο που προφανώς έβαλε συνεργείο του δήμου να φτιάξει ράμπα στο πεζοδρόμιο μπροστά από το σπίτι του, για να μπορεί ευκολότερα να παρκάρει το ‘Μερσεντέ’ και με τους τέσσερεις τροχούς του επί του πεζοδρομίου; Σημειωτέον ότι η ράμπα δεν οδηγεί σε χώρο στάθμευσης, απλά διευκολύνει την ανάβαση στο πεζοδρόμιο.

(Κουίζ: σε ποιον ανήκει το peugeot;)

Μπορεί ο δήμαρχος να κουράστηκε όλα αυτά τα χρόνια, αλλά τελικά τα κατάφερε. Η πόλη έγινε κατ’ εικόνα και ομοίωσή του, (τουλάχιστον στο θέμα της στάθμευσης). Δεν αμφιβάλλω ότι σε μερικούς αρέσει αυτή η εικόνα. Το σέβομαι. Γνωρίζω επίσης πολλούς που αμφιβάλλουν για το αν αυτός ή εκείνος ο υποψήφιος δήμαρχος μπορεί να βελτιώσει τα πράγματα. Κι αυτό το σέβομαι. Αλλά δεν θα πάψω να νοιάζομαι για την πόλη μου.

Spectropolis

Το 2004 στη Νέα Υόρκη, στο νότιο Μανχάταν, διοργανώθηκε ένα τριήμερο με θέμα: ‘Spectropolis: Mobile Media, Art and the City’. Σκοπός του όπως αναφέρεται στη σχετική ιστοσελίδα (http://www.spectropolis.info/) ήταν να αναδειχθούν οι διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους οι καλλιτέχνες, οι καινοτόμοι της τεχνολογίας και οι ακτιβιστές, χρησιμοποιούν τις τεχνολογίες επικοινωνιών (κινητή τηλεφωνία, φορητοί υπολογιστές, υπολογιστές παλάμης, ασύρματα δίκτυα, ραδιόφωνο κτλ) για να προκαλέσουν την έκφραση της κοινής γνώμης μέσα από νέες αστικές εμπειρίες. Άλλωστε, οι νεοϋορκέζοι ζουν ήδη μέσα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης παρουσίας κινητών και ασύρματων τεχνολογιών που αλλάζουν τη ζωή τους αλλά και τον τρόπο με τον οποίο βιώνουν την πόλη τους. Η Νέα Υόρκη ως σύγχρονη Μέκκα της avant-garde καλλιτεχνικής και όχι μόνο παραγωγής, δεν είχε κανένα πρόβλημα να γεμίσει το τριήμερο της εκδήλωσης με γεγονότα.

Ας επιστρέψουμε τώρα στα καθ’ημάς. Κάθε φορά που σε μιά συζήτηση αναφέρεται ένα παρόμοιο παράδειγμα, συναντά την φοβική και εσωστρεφή κριτική του τύπου ‘αυτά δεν μας αφορούν, είναι άπιαστα για εμάς’. Κανείς δεν προσπαθεί να αντιληφθεί την αναλογία που μπορεί να υπάρξει. Γιατί, βέβαια, ουδείς ισχυρίζεται ότι η Κόρινθος θα γίνει ανάδοχος παρόμοιας εμβέλειας γεγονότων, αλλά ας δούμε κάτι απόλυτα εφικτό: ένα ασύρματο ευρυζωνικό δίκτυο στην περιοχή του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Κορίνθου, που θα προσέφερε δωρεάν ξενάγηση σε τουρίστες με υπολογιστές παλάμης (εσείς επαγγελματίες δημοτικοί άρχοντες και επίδοξοι κεχρισμένοι, μπορεί να μην ξέρετε τι είναι οι υπολογιστές παλάμης, οι τουρίστες όμως ξέρουν) και ακόμη, πληροφορίες για ξενοδοχεία, εστιατόρια, παραλίες, δρομολόγια συγκοινωνιών κτλ.
Μιά άλλη εφαρμογή αυτών των δικτύων θα ήταν η κάλυψη των ανοιχτών χώρων της πόλης (πχ. περιβολάκια, φλοίσβος) με ένα δίκτυο που θα παρείχε περιορισμένη αλλά δωρεάν πρόσβαση στο internet σε όλους τους πολίτες και επισκέπτες αυτής της πόλης. Βλέπετε, η πόλη δεν είναι απλά το ολοκλήρωμα κυβικών μέτρων τσιμέντου και ασφάλτου. Οι σημαντικότεροι χώροι-ορόσημα μιάς πόλης είναι οι πλατείες και τα πάρκα της. Στη Νέα Υόρκη είναι το central park, στο Παρίσι τα champs-elysee, στο Λονδίνο το Hyde park και η πλατεία Trafalgar κοκ. Στους χώρους αυτούς οι άνθρωποι επικοινωνούν, αθλούνται, περνούν τον ελεύθερο χρόνο τους, διασκεδάζουν, ερωτεύονται. Οι δημοτικές αρχές διαφυλάττουν ως κόρην οφθαλμού τους χώρους αυτούς, τους βελτιώνουν, δημιουργούν νέους, δεν τους μετατρέπουν σε άναρχα πάρκινγκ, ούτε τους παραδίδουν βορά σε επιχειρηματικά συμφέροντα με πλαστική αισθητική. Η προσθήκη ενός ασύρματου ευρυζωνικού δικτύου θα αναβαθμίσει τους χώρους αυτούς (εννοείται, μαζί και με άλλες αναγκαίες παρεμβάσεις), έτσι ώστε να λειτουργήσουν σαν πρό(σ)κληση για τους πολίτες.
Τα ασύρματα ευρυζωνικά δίκτυα αρχίζουν να γνωρίζουν τεράστιο ενδιαφέρον και αποδοχή ανά τον κόσμο (ακόμη και στον τρίτο!!). Έτσι, στήθηκε μια ιστοσελίδα με μοναδικό σκοπό να παρακολουθεί, να συντονίζει και να παραδειγματίζει τους δήμους ανά τον κόσμο με ενδιαφέρον στα δίκτυα αυτά (http://www.muniwireless.com/). Μιά απλή επίσκεψη στην ιστοσελίδα μπορεί να μας πείσει για το χάος που χωρίζει τα δημοτικά πράγματα της Κορίνθου από τον υπόλοιπο κόσμο.

Φωνή Βοώντος εν τη Ερήμω

Διάβασα τις προάλλες σε μιά τοπική εφημερίδα, το άρθρο ενός γνωστού, μορφωμένου και ιδιαίτερα αξιόλογου συμπολίτη μας. Περιέγραφε την εμπειρία του της αποστολής στον δήμαρχο μιάς επιστολής σε ιδιαίτερα σεμνό και ευγενικό ύφος (όπως είναι και ο ίδιος άλλωστε) και -βέβαια- της μη απάντησης. Η περιφρόνηση που επιδεικνύει ο δήμαρχος σε τέτοια περιστατικά είναι γνωστή και θα έλεγε κανείς, αναμενόμενη. Αλλά έκανε και ο συμπολίτης μας ένα σοβαρό λάθος. Απευθύνθηκε στο δήμαρχο κατά μόνας. Αυτό είναι κάτι που δεν το περίμενα από τον συγκεκριμένο άνθρωπο. Γιατί δεν είναι βέβαια κακό να απευθύνεσαι στο δήμαρχο, είναι όμως κακό να αγνοείς τους γειτόνους σου. Η επιστολή βλέπετε, δεν περιείχε προσωπικά αιτήματα αλλά το αίτημα της αναβάθμισης μιάς ολόκληρης γειτονιάς. Η γνώμη μου λοιπόν είναι πως θα έπρεπε να συναντηθεί με τους γείτονές του, να διαλεχθεί μαζί τους εξαντλητικά και μετά, όσο το δυνατόν περισσότεροι, από κοινού, να απευθυνθούν στο δήμαρχο. Έτσι και η πρόταση θα ήταν πιό εμπεριστατωμένη και θα είχε αυξημένη κοινωνική νομιμοποίηση.

Δυστυχώς, γιά άλλη μιά φορά, αποδεικνύεται ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει κοινωνία πολιτών. Δεν υπήρξε ποτέ, στα νεώτερα τουλάχιστον χρόνια. Έτσι, η μόνη διαφορά ανάμεσα σε ανθρώπους με καλλιέργεια και χωρίς, είναι ότι οι μεν πρώτοι θα γράψουν μιά σωστά δομημένη, σεμνή και ευγενική επιστολή προς το δήμαρχο, ενώ οι δεύτεροι θα βρούν τον δημοτικό σύμβουλο που ψήφισαν και θα τον απειλήσουν ότι αν δεν πάρει τον κάδο των σκουπιδιών μπροστά από το σπίτι τους, θα τον μαυρίσουν!

Σε κάθε περίπτωση το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: αγνοούμε τους συμπολίτες μας, ενδιαφερόμαστε μόνο για τον εαυτό μας. Μήπως μας αξίζει τελικά η περιφρόνηση του δημάρχου;

Τι είναι αλήθεια μιά πόλη; Ποιά η θέση της στο σημερινό κόσμο;

Εδώ και χιλιετίες, η οικονομία καθορίζει τη μορφή των πόλεων. Βεβαίως και οι πόλεις ταυτίζονται με την οικονομία τους. Στην παγκόσμια ιστορία, συναντά κανείς πάντα και πρωτίστως πόλεις και όχι κράτη ή έθνη. Η Αθήνα, η Κόρινθος, η Μασσαλία, η Γένοβα, η Βενετία, η Αμβέρσα, το Άμστερνταμ, το Λονδίνο κλπ ταυτίστηκαν σε διάφορες χρονικές περιόδους με την ισχύ, τον πλούτο και άρα την ποιότητα ζωής για τους δημότες τους. Έτσι, πριν από δύο χιλιετίες, δεν μπορούσε ο καθένας να πάει στην Κόρινθο (ου παντός πλείν ες Κόρινθον), γιατί η πόλις ήταν εξαιρετικά ισχυρή και πλουσία. Ο πλούτος της οφειλόταν κυρίως στα δύο της λιμάνια (Λέχαιον, Κεχρεές) και τον ανεπτυγμένο παραγωγικό και εμπορικό της ιστό. Οι αποικίες της σε όλη τη Μεσόγειο την τοποθετούσαν στο κέντρο του 'παγκόσμιου' τότε εμπορίου. Για την εποχή της δηλαδή, η Κόρινθος ήταν μιά παγκόσμια πόλη. Ο όρος 'παγκόσμια πόλη' (global city ή globocity κατά τον Economist) έχει λάβει στην εποχή μας ανάλογη σημασία. Σύγχρονα παραδείγματα υπάρχουν πολλά. Ας δούμε ένα και όχι τόσο προφανές: το Σικάγο. Το Σικάγο θεωρείται μιά παγκόσμια πόλη γιατί στην πόλη αυτή ομιλούνται περισσότερες από 100 γλώσσες, διαβιούν 26 διαφορετικές εθνικότητες, είναι εγκατεστημένες περισσότερες από 1600 μη αμερικανικές εταιρείες, 42 προξενεία ξένων κρατών, υπάρχουν καταπληκτικά ξενοδοχεία, πανεπιστήμια, νοσοκομεία, γήπεδα γκόλφ, ποδηλατόδρομοι, 25 χιλιόμετρα παραλίας και ένα εξαιρετικό αεροδρόμιο. Το παράδειγμα του Σικάγο καταδεικνύει πως οι επενδυτές προσελκύονται πρωτίστως από πόλεις με υψηλή ποιότητα ζωής. Από αυτήν την άποψη, το κλείσιμο ή η φυγή επιχειρήσεων από την Κόρινθο, μπορεί να εκληφθεί ως ένα ακόμη επιχείρημα κατά της δημοτικής αρχής: η έκπτωση της ποιότητας ζωής δεν λειτουργεί μόνο ως αντικίνητρο για κάθε πιθανό επενδυτή, αλλά αποθαρρύνει και αποκινητροποιεί τους υπάρχοντες. Στο παγκόσμιο παράδειγμα, είναι ενδιαφέρον το πώς πόλεις με τόσο διαφορετική ιστορική καταγωγή, κουλτούρα, πολιτική και οικονομία όπως η Νέα Υόρκη, το Παρίσι, το Λονδίνο, η Φρανκφούρτη, το Τόκυο, το Σάο Πάολο και το Χονγκ-Κονγκ, όλες ευθυγραμμίστηκαν με βάση τις επιταγές της σύγχρονης οικονομίας αν και επαναλαμβάνω, από ολότελα, κάποτε, διαφορετικές αφετηρίες. Όπως υποστηρίζει η ακαδημαϊκός Saskia Sassen στο βιβλίο της ‘The Global City: New York, London, Tokyo’, είναι γιατί όλες τους ανταποκρίθηκαν στις ίδιες παγκόσμιες οικονομικές τάσεις και ροπές. Είναι λοιπόν οι σύγχρονες πόλεις αποτελέσματα της παγκοσμιοποίησης; Εκτιμώ, ότι πρόκειται εν πολλοίς για αμφισυνεπαγωγή. Οι πόλεις αυτές είναι χώροι όπου οι κοινωνικές δομές με την εσωτερική τους ενέργεια, η τοποθεσία τους με τη γεωγραφική της σημαντικότητα και το λανθάνον ανθρώπινο δυναμικό τους με την εξωστρέφεια και τη λατρεία της καινοτομίας, τις κατέστησε την ικανή και αναγκαία συνθήκη για την ανάπτυξη και εγκαθίδρυση των παγκόσμιων οικονομικών διεργασιών. Αλλά τι σημασία έχουν όλα αυτά για την Κόρινθο; Μήπως πρόκειται η πόλη μας να γίνει ποτέ ‘παγκόσμια πόλη’; Αυτή καθεαυτή όχι. Αλλά η Κόρινθος βρίσκεται σε απόλυτη γειτνίαση προς την Αθήνα. Όπως κάποτε το μέλλον της Ελλάδας προσδέθηκε με τη ‘Δύση’, έτσι και το μέλλον της Κορίνθου είναι καθοριστικά συνδεδεμένο με την Αθήνα. Η Κόρινθος μπορεί να συμβάλλει στην ενίσχυση των αθηναϊκών πλεονεκτημάτων ή και στην άμβλυνση των ελαττωμάτων της: με την ήπια οικιστική ανάπτυξη και την ύπαρξη ανοιχτών χώρων, με την αναψυχή στο παραλιακό μέτωπο και όχι μόνο, με την κουλτούρα και την ιστορία της, με τα μνημεία της αρχαίας Κορίνθου, με λίγα λόγια, με την πρόταση καλύτερης ποιότητας ζωής.

Ισχυρίζομαι ότι η αναβάθμιση της ποιότητας ζωής θα προσελκύσει επενδυτές (επενδυτής είναι και αυτός που μετακομίζει στην πόλη και αγοράζει ένα ακίνητο) των οποίων οι επενδύσεις (εντός ενός δομημένου θεσμικού πλαισίου) θα αναβαθμίσουν περαιτέρω την ποιότητα ζωής και η πόλη θα μπεί σε έναν υγιή και ανατροφοδοτούμενο κύκλο αέναης ανάπτυξης.

Γνωρίζουμε όμως τι θέλουμε για το μέλλον; Προετοιμαζόμαστε γι αυτό; Δημιουργούμε γεγονότα; Προκαλούμε τη μοίρα μας; Ακόμη πιό πολύ: επικοινωνούμε μεταξύ μας;

Καλώς Ορίσατε!

Αγαπητοί φίλοι,

σας καλωσορίζω στο korinthos.blogspot.com, το πρώτο blog (ιστολόγιο) με θέμα την πόλη μας.
Τι είναι αυτό; Φανταστείτε μία εφημερίδα της οποίας το περιεχόμενο καθορίζεται από τους αναγνώστες της και όχι από τον εκδότη της. Ε, κάτι τέτοιο είναι ένα blog. Για μερικούς τα blogs είναι η μεγαλύτερη επανάσταση στα μέσα επικοινωνίας από την εποχή του Γουτεμβέργιου. Είναι βέβαια λίγο δύσκολο να βρείς κάποιον πάνω από τα 30 που να ξέρει περί τίνος πρόκειται αλλά αυτό δεν αναιρεί τη σημασία τους.

Σκεφτείτε τώρα, όλες αυτές τις άλλοτε μικρές άλλοτε μεγαλεπήβολες ιδέες που πέρασαν από το μυαλό σας κατά καιρούς γι αυτήν την πόλη. Θυμηθείτε όλα εκείνα για τα οποία θα θέλατε να είχατε για μιά στιγμή μπροστά σας το δήμαρχο για να του τα πείτε.
Τώρα, έχετε το χώρο να το κάνετε. Θα αποκτήσει άραγε αυτός ο χώρος τη δυναμική εκείνη που θα αναγκάσει τους πολιτικούς να τον λάβουν υπόψιν τους; Από εσάς εξαρτάται. Χωρίς τις παρεμβάσεις σας, η ηλεκτρονική αυτή 'εφημερίδα' θα είναι σα να κυκλοφορεί με λευκές σελίδες. Τα άρθρα που αναρτώνται δεν έχουν καμία αξία χωρίς τα σχόλιά σας. Κάποιοι θα διαμαρτυρηθούν γιατί τα σχόλιά τους δεν εμφανίζονται στην αρχική σελίδα, αλλά έτσι είναι όλα τα blogs του κόσμου, και πιστέψτε με, τα σχόλια είναι αυτά που έχουν μεγαλύτερη αξία από τα άρθρα γιατί αυτά αντιπροσωπεύουν την άποψη των πολιτών, και όχι οι απόψεις του 'εκδότη' του blog που μπορεί κάλλιστα να είναι εσφαλμένες ή απαράδεκτες. Πατήστε το 'comments' στο τέλος κάθε άρθρου που σας ενδιαφέρει και πείτε τις καθημερινές σας σκέψεις. Δεν χρειάζεται να γράψετε κανένα περισπούδαστο άρθρο. Πείτε δυό κουβέντες, τρείς, σχολιάστε, προτείνετε, κάντε χιούμορ αν θέλετε, συναγωνιστείτε στο brainstorming αν το επιθυμείτε, αλλά μη μένετε αδιάφοροι. Για να μη γίνουμε ξένοι στην ίδια μας την πόλη.

Και το κυριότερο: αυτό το blog δεν είναι κανενός. Είναι αυτών που συμμετέχουν σ’ αυτό. Είναι των Κορίνθιων και μη που θέλουν να έχουν φωνή. Και η φωνή αυτή δεν έχει ημερομηνία λήξης. Το blog αυτό δεν στήθηκε για εξυπηρετήσει κανενός είδους εκλογική σκοπιμότητα και άρα δεν έχει ορίζοντα τις εκλογές, αλλά φιλοδοξεί να γίνει το πρώτο πράγμα που θα διαβάζει ο εκάστοτε δήμαρχος κάθε πρωί για ν’ ακούσει τη φωνή των πολιτών του δήμου.

Τέλος, δυό λόγια για το ποιός είναι πίσω από αυτό το blog. Είμαι απλά ένας Κορίνθιος πολίτης που ζεί και εργάζεται σ' αυτήν την πόλη και την αγαπά. Η μη ανακοίνωση του ονόματός μου δεν έχει να κάνει με κανενός είδους κρυψίνοια. Απλά δεν προσδοκώ και δεν προσβλέπω σε προσωπικά οφέλη από αυτό το blog και γι αυτό θεωρώ περιττή τη δημοσιοποίηση της ταυτότητάς μου στο blog, παρά το ότι αυτή δεν είναι δα και στρατιωτικό μυστικό! Πιστεύω στον εθελοντισμό και την ομαδική εργασία και όχι στις ομιλώσες κεφαλές. Πιστεύω στην κοινωνία των πολιτών και όχι των πολιτικών. Πιστεύω στη διαμόρφωση της πολιτικής εκ των κάτω προς τα άνω και όχι αντίστροφα.
Δεν χρειάζεται βέβαια να συμφωνεί κανείς μαζί μου στα ανωτέρω για να παρέμβει στο blog. Κάθε σχόλιο, από όπου κι αν προέρχεται (εννοείται και από μη Κορίνθιους bloggers - άλλωστε δεν κάνουμε εξακρίβωση στοιχείων!) είναι ευπρόσδεκτο, υπό την προϋπόθεση να σέβεται το δημόσιο αυτό χώρο με την επίδειξη του αντίστοιχου ήθους. Υβριστικά, προσβλητικά και εν γένει κακοήθη σχόλια, δεν μπορούν να γίνουν ανεκτά.

Ας δείξουμε σε όλους και κυρίως στους πολιτικούς μας πως βάζουμε ψηλά τον πήχυ για την πόλη μας.