Κυριακή, 23 Νοεμβρίου 2008

Υπάρχει Χώρος για την Πολιτική στο Διαδίκτυο;

Το εξώφυλλο δίπλα, αντιστοιχεί σε ένα βιβλίο που μπορεί κανείς να αγοράσει διαδικτυακά από το amazon και να το διαβάσει μετά από λίγα λεπτά. Γενικά, η συζήτηση πάνω στο θέμα του τίτλου, έχει ανάψει. Στα πλαίσια αυτά, δέχτηκα την πρόσκληση να συμμετάσχω σε ένα τρόπον τινά 'debate' που φιλοξενήθηκε στο δισέλιδο "ΤΑΣΕΙΣ" του κυρίως σώματος του Ελεύθερου Τύπου της Κυριακής 23/11. Τη συμμετοχή μου μπορείτε να διαβάσετε παρακάτω. Καλό θα ήταν επίσης, όσοι ενδιαφέρονται, να διαβάσουν και τις άλλες (τρεις) συνεισφορές.

"Ένα ιστολόγιο δεν επηρεάζει απαραίτητα τίποτα, εκτός από το χρόνο του δημιουργού του. Κάποια όμως ιστολόγια εμφανίζουν κοινωνική δυναμική και έτσι μπορούν να επηρεάσουν και την πολιτική. Η κοινωνική αυτή δυναμική, δεν είναι όμως ποτέ περιουσία του ιστολογίου, αλλά της κοινότητας που περιστρέφεται γύρω από αυτό. Στην πραγματικότητα, αυτό που ένα ιστολόγιο μπορεί να κάνει είναι να συγκεντρώσει, να ενισχύσει και να επιταχύνει τη διασπορά μιάς ήδη υπάρχουσας κοινωνικής δυναμικής.

Ήδη από το 1920, οι κοινωνιολόγοι της σχολής του Σικάγο –πόλης αφετηρίας για τον Obama- με τη θεωρία της κοινωνικής αποδιοργάνωσης (Social Disorganization Theory), περιέγραψαν τον κατατεμαχισμό των παλαιών κοινωνικών δομών και αξιών στα σύγχρονα αστικά περιβάλλοντα, με επακόλουθο τη μείωση της κοινωνικής συνοχής. Το αποτέλεσμα ήταν ένας κόσμος όπου οι άνθρωποι βρίσκονταν σε φυσική αλλά όχι και σε ψυχική εγγύτητα. Δεν σκοπεύω εδώ να συμβάλλω στο θρήνο των ρομαντικών για την απώλεια της μεγάλης οικογένειας ή της παλιάς γειτονιάς, αλλά μάλλον στον έπαινο των νέων κοινοτήτων που παράγονται χάρη στα κοινωνικά μέσα (social media), κοινοτήτων που κάποιοι βιάστηκαν να χαρακτηρίσουν ως εικονικές, ενώ το παράδειγμα της εκλογής του Obama –και όχι μόνο αυτό- μας έδειξε ότι είναι με το παραπάνω πραγματικές, αφού τα αποτελέσματα της ύπαρξής τους είναι πραγματικά.

Τα ιστολόγια, όπως όλα τα κοινωνικά μέσα, εκπληρώνουν μια ανθρώπινη ανάγκη: αυτήν της συμμετοχής σε ομογενή δίκτυα που συναπαρτίζουν, μεταξύ άλλων, την ταυτότητα του ατόμου και επηρεάζουν όπως έχουν αποδείξει επανειλημμένα οι κοινωνικές επιστήμες, τη συμπεριφορά του. Εκεί, ο σύγχρονος πολίτης έχει τη δυνατότητα να συναντηθεί διαδικτυακά με ανθρώπους που μοιράζονται τις ίδιες με αυτόν αξίες και προσδοκίες. Τότε, η κοινή τους δράση μπορεί να αποκτήσει χαρακτηριστικά συλλογικής νοημοσύνης, με υψηλό αντίκρυσμα στο κοινωνικό πεδίο.

Φαίνεται ότι στις ΗΠΑ το παράδειγμα δούλεψε και νομίζω πως αυτό έγινε για δύο κυρίως λόγους. Πρώτον, γιατί πολλά ιστολόγια λειτούργησαν ως κτήμα της κοινότητας και όχι αυτού που τα έστησε. Και δεύτερον, γιατί τα ιστολόγια αυτά δεν εξέφρασαν φιλοδοξίες πολιτικής διαμεσολάβησης, αλλά ενδυνάμωσης της επικοινωνίας μεταξύ των πολιτών καθώς, επαναλαμβάνω, η κρίσιμη λέξη πίσω από το ιστολόγιο είναι η λέξη ‘κοινότητα’ και όχι η λέξη ‘πολιτική’. Έτσι, τα ιστολόγια απέκτησαν κύρος στα μάτια των πολιτών και ήρθαν σε ορατή αντιδιαστολή με τα κλασικά ΜΜΕ, αποκαλύπτοντας αδυναμίες τους και συμπληρώνοντας κενά.

Στη χώρα μας δεν υπάρχουν τέτοια ιστολόγια. Η δε κοινωνιολογική προσέγγιση των σχολίων που κατατίθενται σε ιστολόγια με μεγάλη επισκεψιμότητα τύπου press-gr, αποκαλύπτει ένα γιγαντιαίο λαϊκιστικό πέπλο, ορατό άλλωστε και εκτός διαδικτύου. Η απαραίτητη ποιότητα ανθρώπων, ως μονάδων, ασφαλώς και υπάρχει. Οι κοινότητές τους όμως, προς το παρόν, απουσιάζουν. Ελπίζω, όχι για πολύ."

buzz it!

2 σχόλια:

ΠΟΛΙΣ είπε...

Αγαπητέ "Κορίνθιε",
Κατ΄αρχήν είναι πολύ δύσκολο σε «400» λέξεις να αναλύσεις ένα ή περισσότερα «φαινόμενα» της επίδρασης των τεχνολογιών στις κοινωνικές διεργασίες που σχετίζονται με την εκπλήρωση της ανθρώπινης ανάγκης της συμμετοχής.
Είναι και ενδιαφέρον και χρήσιμο και σημαντικό ότι δεν παραλείπεις να εμπλουτίζεις την σύντομη ανάλυση με ενδιαφέρουσες και χρήσιμες έννοιες, αξίες ή άλλες παρατηρήσεις (αξιολογείς τον χρόνο του δημιουργού, αντιδιαστέλλεις την «περιουσία» δηλαδή «το έχειν» με την παραγωγή έργου, δηλαδή «το είναι», και μάλιστα συλλογικού, περιγράφεις την θεωρία της κοινωνικής αποδιοργάνωσης, τονίζεις την σημασία της κοινωνικής συνοχής, αναφέρεσαι στο μείζον ή θεμελιακό έλλειμμα της ουσιαστικής ή ολοκληρωμένης εγγύτητας)
Περνώντας γρήγορα πάνω από όλα αυτά, στρώνεις το δρόμο για να αναδείξεις την σημασία (συγκυριακή αναγκαστικά) των «κοινωνικών μέσων» που στις σημερινές συνθήκες συνδράμουν αυτό που έχουμε ως αδήριτη ανάγκη: αυτό που συχνά (και όχι μόνο τώρα) επικαλείσαι ως ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, με το σχετικό αντίκρισμα στο κοινωνικό πεδίο.

Έχω μόνο μια επισήμανση που αφορά στο τι «δούλεψε» στις ΗΠΑ, καθώς και για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των εκεί «ιστολογίων» όσον αφορά την πολιτική διαμεσολάβηση, την επικοινωνία, την πληροφορία, την «κοινότητα» σε αντιδιαστολή με την «πολιτική».
Δεν πιστεύω ότι πραγματικά διαθέτουν τέτοια. Η χρήση των «κοινωνικών μέσων» στην νίκη των δημοκρατικών ήταν το αποτέλεσμα ενός «φαινομένου» και όχι το φαινόμενο καθαυτό. Οι ώριμες συνθήκες στο κοινωνικό επίπεδο αξιοποίησαν και το εύφορο έδαφος του διαδικτύου μαζί με άλλα όπως αυτό των λόμπι, του προεκλογικού χρήματος, της οικονομικής κατάστασης, της ψυχικής κατάστασης των πολιτών, της συσσωρευμένης προσδοκίας για διέξοδο από ένα αποδεδειγμένο πολιτικό, οικονομικό και εικονικό τέλμα.

Με τις αναφορές σου τελικά τόσο στον «ρόλο» των μπλογκ στην ελληνική πραγματικότητα, όσο και στη σκιά που ρίχνει στα περισσότερα ελληνικά μπλογκ το press-gr (και είναι σημαντικό ότι το ονομάζεις) καταλήγεις στο διαρκές ζητούμενο που δυστυχώς, και ουσιωδώς, εξακολουθεί να απουσιάζει.

Γιατί αυτό είναι μια πραγματικότητα, δεν υπάρχει ακόμα αυτό που ΠΑΡΑΓΟΥΝ οι ανθρώπινες ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ...
Εν αναμονή, οι ελπίδες μου και η πολιτική και κοινωνική στάση μου προστίθενται στην δική σου.

Mike είπε...

Αγαπητέ ΠΟΛΙΣ,

σ'ευχαριστώ για το εκτεταμένο σχόλιό σου και τα καλά σου λόγια. Πάνω στο τι είναι "φαινόμενο" και τι φαινόμενο, θα πω πως και τα δύο είναι. Και η ωριμότητα των κοινωνικών συνθηκών ως ιστορική ανάγκη είναι φαινόμενο, και η παρουσία πρωτόγνωρων ψηφιακών κοινωνικών μέσων είναι φαινόμενο. Ασφαλώς υπάρχει ο διαχωρισμός ανάμεσα στην "ύλη" και το "εργαλείο" κατεργασίας της. Γι αυτό και η δική μου έμφαση δίδεται στην ύλη, δηλαδή στην κοινότητα.