Γλασκώβη 2020: Η Πόλη Που Ονειρεύεται

Σχεδόν ένα χρόνο πρίν, παρουσιάσαμε το πρόγραμμα "Γλασκώβη 2020: Η Πόλη Που Ονειρεύεται". Μπορείτε να ρίξετε μια ματιά στην αρχική ανάρτηση. Σήμερα, παρουσιάζουμε ένα podcast του think tank Demos που στήριξε αυτό το πρόγραμμα. Αν το ακούσετε (διάρκεια 6,5 λεπτά περίπου) θα αντιληφθείτε ότι το πρόγραμμα αυτό, πολύτιμο για οποιονδήποτε policymaker, ήταν πρωτίστως και περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, ένα πρόγραμμα παιδείας, ένα πρόγραμμα κουλτούρας.



Τα του προγράμματος στο σύνολό του, μπορείτε να διαβάσετε στο σχετικό βιβλίο με τις 122 σελίδες που εξεδόθη από το Demos και το οποίο μπορείτε να κατεβάσετε από εδώ.

Δυσοσμία

Για δεύτερη συνεχόμενη βραδιά, μια αποπνικτική δυσωδία που ενισχύεται από την αφόρητη ζέστη, καλύπτει την πόλη. Σκουπίδια, νεκρά ζώα, κοτέτσια και ορνιθοτροφεία που χαίρουν πολιτικής κάλυψης, παρελαύνουν στα χείλη των πολιτών ως πιθανές εξηγήσεις.
Το καλοκαίρι του 1858 έμεινε στη συλλογική μνήμη των Λονδρέζων ως το καλοκαίρι της μεγάλης βρώμας (the summer of the great stink). Ξέρετε γιατί; Γιατί τα υπόλοιπα καλοκαίρια το Λονδίνο δεν βρωμούσε. Αντίθετα θυμάμαι καλά πως πριν από 20 περίπου χρόνια η πόλη μας είχε γεμίσει από συνθήματα στους τοίχους κατά γνωστής και τώρα χρεωκοπημένης χοιροτροφικής μονάδας που μας έραινε με την 'ευωδιά' της κάθε που φυσούσε νοτιάς. Στην αρχαία Κόρινθο επίσης υποφέρουν από τοπική βιομηχανία ζωοτροφών.
Μήπως όμως όλα αυτά είναι ανοησίες; Μήπως απλά η πόλη άρχισε να παίρνει ανθρώπινο πρόσωπο; αυτό βεβαίως που της αναλογεί; Μήπως είναι τόσο ανθρώπινο που αποπνέει τη δική του - όπως κάθε σώμα - οσμή; Και αν εντέλει η οσμή που μας αναλογεί είναι αυτή που μυρίζουμε δυό βράδια τώρα, ποιό είναι το πρόσωπό μας; ποιά τα χαρακτηριστικά του; ποιό το ύφος του; ποιά η ηλικία του; ποιό το φύλο του; ΠΟΙΟ ΤΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ;

Ένα Τρελό Όνειρο - 2

Ήρθε η ώρα, σε συνέχεια του προηγούμενου post να καταθέσω ένα ακόμη τρελό όνειρο. Σχετίζεται με τη σιδηροδρομική γραμμή. Απ' ότι λέγεται από επίσημα χείλη, τα ψωμιά της είναι μετρημένα. Αν λοιπόν ο σιδηροδρομικός σταθμός καταργηθεί, η γραμμή θα απελευθερώσει έναν εξαίσιο χώρο. Τι θα τον κάνουμε; Δρόμο; Μετά λόγου γνώσεως θα προτείνω κάτι υπερβολικό. Γιατί αν δεν το έχετε καταλάβει, μόνο με υπερβολικά μέτρα μπορεί αυτή η πόλη να ομορφύνει. Με ανάπλαση οδών και πεζοδρομίων όχι. Ούτε με καινούργια λουλούδια στα παρτέρια (παρότι κι αυτά είναι απαραίτητα). Το μήνυμα λοιπόν από αυτά τα posts προς τους δημοτικούς μας άρχοντες είναι: THINK BIG! Αλλά ας περάσουμε στην πρόταση.
Στο Παρίσι, υπάρχει από το 1853 μια κοιλαδογέφυρα (στα γαλλικά viaduc). Είναι δηλαδή ένα ισόγειο κτίσμα με καμάρες (δείτε τις φωτογραφίες). Φτιάχτηκε για να φιλοξενήσει επάνω της μια σιδηροδρομική γραμμή. Τώρα οι καμάρες έχουν γίνει καταστήματα και στην οροφή της σχεδιάζεται να φτιαχτεί ένας υπέργειος κήπος-πεζόδρομος. Τι καταπληκτική ιδέα! Φαντάζεστε κάτι ανάλογο από το σταθμό μέχρι τη δυτική έξοδο της πόλης; Δημοτικά καταστήματα στο ισόγειο και έναν καταπράσινο πεζόδρομο και ποδηλατόδρομο επάνω; Στο αρχικό στενό κομάτι (από σταθμό μέχρι την οδό Άργους) αντί για καταστήματα θα μπορούσαν πχ να υπάρχουν κιόσκια για μικροπωλητές ή ακόμα και για τη λαϊκή αγορά.

Οι Γάλλοι τώρα την ονομάζουν Viaduc des Arts, δηλαδή 'γέφυρα των τεχνών'. Έχει μήκος 1,5 χιλιόμετρο και οι Γάλλοι την προτείνουν ως ένα από τα τουριστικά αξιοθέατα της πόλης τους. Όχι άδικα κατά τη γνώμη μου.
Ζούμε σε μια πόλη όπου δεν έχουμε να υπερηφανευτούμε για πολλά. Εκτός ίσως από τον τίτλο μιας από τις πιό άσχημες πόλεις της ελλάδας. Αν θέλουμε αυτό να αλλάξει, πρέπει να κάνουμε κάτι σημαντικό. Έτσι από πείσμα που θα έλεγε και ο Ταχτσής...

Ένα Τρελό Όνειρο - 1

Σε προηγούμενο post με τίτλο 'Η Πόλη που Ονειρεύεται' γράφαμε: "Θα μπορούσε άραγε ποτέ αυτή η κρυπτογραφημένη διαδικασία της παραγωγής ονείρων να γίνει μαζική; Τα όνειρα και οι ευχές χιλιάδων ανθρώπων να μορφοποιηθούν στην ‘ιδανική πόλη του αύριο’;"
Είναι γνωστό ότι ο Μορφέας, θεός των ονείρων (και όχι του ύπνου) πήρε το όνομά του ακριβώς επειδή μορφοποιούσε τα όνειρα. Δεν θυμάμαι αν συναντήθηκα μαζί του σε βαθύ ύπνο ή σε κάποια υπναγωγική παραίσθησή μου και προέκυψε αυτή η ιδέα. Είναι τρελή, ένα τρελό όνειρο, γι αυτό τη βρίσκω ιδιαίτερα απολαυστική. Όπως και τα παραληρήματα των τρελών, που είναι συχνότατα πολύ απολαυστικά, κάποτε με πλοκή που θα ζήλευαν αρκετές νουβέλες της καθημερινότητας. Άλλοτε, υποκρύπτουν αλήθειες που επίσης σπάνια συναντά κανείς στα καφενεία της αγοράς.

Όπως κι αν έχει, το όνειρο έχει ως εξής: πώς θα σας φαινόταν αν ενοποιούνταν τα τρία μεγαλύτερα πάρκα της πόλης; τα περιβολάκια, ο φλοίσβος και τα μπαζώματα προς την ποσειδωνία; Το μόνο που χρειάζεται είναι η πεζοδρόμηση της οδού Εθνικής Αντιστάσεως από Αδειμάντου μέχρι Δαμασκηνού (χωρίς να συμπεριλαμβάνονται αυτές οι δυο), και κάποιες ελάσσονες σχετικά παρεμβάσεις στην περιοχή του Αγίου Νικολάου. Φαντάζεστε την ενοποίηση του μικρού πάρκου μπροστά από το 13ο δημοτικό σχολείο με το προαύλιο του δικαστικού μεγάρου, τη φαρδιά οδό και τα περιβολάκια; Αυτό μάλιστα. Αυτό είναι ο ορισμός του ανοιχτού χώρου. Προεκτεινόμενος μάλιστα μέχρι τον αναπλασμένο φλοίσβο; Κι ακόμη πιο πολύ προς τα ανατολικά μέχρι την αρχή της ποσειδωνίας;
Αντέχει κανείς τόση ελευθερία;

Ink drawing by Narina Sarkisyan

Η Πόλη που Ονειρεύεται

Μια πόλη που ονειρεύεται, είναι μια πόλη που ελπίζει. Ελπίζει τα όνειρά της να γίνουν πραγματικότητα. Έτσι, στο μυαλό των πολιτών, δίπλα στην πραγματική εικόνα της πόλης υπάρχει μιά εικονική, ονειρώδης, φαντασιακή. Ιδανικά, μιά αόρατη πόλη σαν κι αυτές του Ίταλο Καλβίνο. Σαν τις νεράϊδες που περιγράφει η Marguerite Yourcenar σε κάποιο από τα ‘διηγήματα της ανατολής’, νιώθεις δίπλα σου το φτερούγισμά τους, κάποτε νιώθεις και το άγγιγμά τους, αλλά ποτέ δεν τις βλέπεις. Φυλακισμένες καθώς είναι στο ατομικό υποσυνείδητο, έχουν αξία μόνο για τον φορέα τους. Συχνά, τις αρνείται και ο ίδιος.
Θα μπορούσε άραγε ποτέ αυτή η κρυπτογραφημένη διαδικασία της παραγωγής ονείρων να γίνει μαζική; Τα όνειρα και οι ευχές χιλιάδων ανθρώπων να μορφοποιηθούν στην ‘ιδανική πόλη του αύριο’; Γνωρίσαμε μέχρι σήμερα το μαζικό εργατικό κίνημα, τα μαζικά μέσα ενημέρωσης, τα μαζικά μέσα μεταφοράς κοκ. Μπορεί ποτέ η φαντασία να γίνει μαζική; Απαντήστε, παρακαλώ μέσα σας, τώρα. Με ένα ‘ναι’ ή ένα ‘όχι’. Κατόπιν, διαβάστε τη συνέχεια.

Το εξαιρετικό think tank ‘Demos’ από την Αγγλία, έχει ένα τμήμα του αφιερωμένο στις πόλεις και τους δημόσιους χώρους (η εκπληκτική δουλειά που γίνεται εκεί, οφείλει κάποτε να συναντήσει την ελληνική μιζέρια για να τη διδάξει, να της υποδείξει τους δρόμους και τους τρόπους, αλλά εμείς είμαστε σταθερά ‘τριτοδρομίτες’, επαγγελματίες της δικαιολογίας). Το Demos αυτοπροσδιορίζεται ως δεξαμενή σκέψης για τη δημοκρατία της καθημερινότητας. «...πιστεύουμε ότι ο καθένας πρέπει να είναι σε θέση να κάνει προσωπικές επιλογές στη ζωή του που συμβάλλουν στο κοινό καλό. Σκοπός μας είναι να κάνουμε τη δημοκρατική αυτή ιδέα, πράξη...». Εκεί, κάποιοι έχουν την κακή συνήθεια να εννοούν ό,τι λένε. Έτσι, μεταξύ άλλων, ξεκίνησαν ένα project με όνομα ‘The Dreaming City: Glasgow 2020’, η πόλη που ονειρεύεται: Γλασκώβη 2020.
Το ‘Γλασκώβη 2020’ είναι ένα πρόγραμμα για να συλλεχθεί η φαντασία της πόλης και να μιλήσει για μια νέα εκδοχή του μέλλοντός της. Στην ιστοσελίδα του προγράμματος μπορεί όποιος το επιθυμεί να διαβάσει και να καταθέσει την ιστορία του, να κάνει μια ευχή για την πόλη και να πληροφορηθεί για επερχόμενα σχετικά γεγονότα. Η πρώτη ευχή μάλιστα που καταγράφηκε ήταν αυτή του δημάρχου!
Θα έχει άραγε η Γλασκώβη του 2020 καμία σχέση με αυτήν που ονειρεύονται τώρα; Δεν το γνωρίζω. Αλλά τουλάχιστον, αυτοί ονειρεύονται, συζητούν μεταξύ τους, καταθέτουν τα όνειρά τους. Εδώ νιώθουμε όλο και περισσότερο σαν το σκύλο στον πίνακα του Goya που βλέπετε πιό πάνω: πάντα προσπαθούμε να κρατήσουμε το κεφάλι μας πιό ψηλά από το φράχτη, από το νερό, από τα σκατά.